เหงือกร่น เกิดจากอะไร ? พร้อมแนะนำวิธีรักษาเหงือกร่นจากทันตแพทย์
เหงือกร่น คืออะไร?
เหงือกร่น คือ ปัญหาทางทันตกรรมที่เนื้อเยื่อของเหงือกรอบๆ ตัวฟันมีการถูกทำลาย และหดสั้นลง ทำให้ส่วนของรากฟันโผล่ขึ้นมา โรคเหงือกร่นเป็นภาวะที่พบได้บ่อยและอาจทำให้เกิดอาการเสียวฟัน ฟันผุง่าย และอาจถึงขั้นสูญเสียฟันได้หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา
เหงือกร่น เกิดจากอะไร ?
เหงือกร่นเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย และจำเป็นอย่างยิ่งที่จะคุณต้องรีบเข้ามาตรวจกับคุณหมอหากมีอาการ หรือสงสัยว่าคุณกำลังมีภาวะเหงือกร่น เพื่อจะได้รับคำปรึกษาและการรักษาอย่างรวดเร็ว นี่คือตัวอย่างสาเหตุที่ทำให้คุณเหงือกร่นได้
โรคเหงือกอักเสบ หรือโรคปริทันต์อักเสบ
การอักเสบ ติดเชื้อของเหงือก และเนื้อเยื่อปริทันต์ที่เกิดจากการสะสมของแบคทีเรียในคราบจุลินทรีย์รอบขอบเหงือก สามารถทำให้เหงือกร่นได้
การรักษาความสะอาดที่ไม่ดี
สุขอนามัยช่องปากที่ไม่ดี ย่อมนำปัญหาทางทันตกรรมอื่นๆ ตามมา เหงือกร่นก็ถือเป็นหนึ่งในปัญหาที่พบได้บ่อย ซึ่งเป็นผลจากการแปรงฟันไม่สม่ำเสมอ การไม่ใช้ไหมขัดฟันร่วมในการทำความสะอาด รวมทั้งการไม่เข้าพบคุณหมอฟันเพื่อตรวจสุขภาพช่องปากและ ขูดหินปูน ทุก 6 เดือน
แปรงฟันผิดวิธี
การแปรงฟันที่แรงเกินไป หรือการใช้แปรงสีฟันที่มีขนแปรงแข็งเป็นประจำสามารถทำให้เหงือกร่นได้จากการขัดถูอย่างรุนแรง
โรคนอนกัดฟัน (Bruxism)
นอกจากสร้างความเสียหายต่อตัวฟันแล้ว โรคนอนกัดฟันยังทำให้เหงือกร่นได้ เนื่องจากแรงดันจากการกัดทำให้ฟันโยกไปมาและส่งผลต่อเหงือก นอกจากนั้นยังทำให้ช่องว่างระหว่างเหงือกกับฟันลึกมากยิ่งขึ้นซึ่งเป็นที่สะสมของแบคทีเรียที่เป็นอีกหนึ่งตัวการที่ทำให้เหงือกร่นได้เพิ่มมากขึ้น
การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
ความผันผวนของฮอร์โมนจะเพิ่มการไหลเวียนของเลือดไปบริเวณเหงือก ทำให้เกิดการอักเสบติดเชื้อจากแบคทีเรียที่อยู่ในคราบจุลินทรีย์ที่อยู่ในบริเวณใกล้เคียง ซึ่งอาจเรียกอีกชื่อว่า Pregnancy gingivitis ซึ่งหากการติดเชื้อเป็นอยู่นาน หรือลุกลาม ก็สามารถทำให้เหงือกร่นได้
ครอบฟัน หรือฟันที่ไม่พอดี
การครอบฟันหรือฟันที่ไม่พอดี ทำให้วัสดุ หรือชิ้นส่วนบูรณะที่เกิน หรือยื่นออกมาสามารถเสียดสีกับเนื้อเยื่อของเหงือกจนเกิดการอักเสบและทำให้เหงือกร่นได้ในเวลาต่อมา
ผลข้างเคียงจากการรักษา
หัตถการเช่น การตัดเหงือก ซึ่งปกติใช้ในการแก้ไขปัญหายิ้มเห็นเหงือกเยอะผิดปกติ (gummy smile) สามารถเกิดผลข้างเคียงจนทำให้เหงือกร่นได้ หากทำอย่างไม่ถูกต้อง
เหงือกร่น อาการเป็นอย่างไร?
- มองเห็นรากฟัน – เหงือกร่นทำให้มองเห็นรากฟันได้ ทำให้ฟันดูยาวขึ้นกว่าปกติ และไม่สวยงาม สูญเสียความมั่นใจ
- เสียวฟัน – เมื่อรากฟันโผล่ออกมา ฟันจะไวต่ออุณหภูมิที่ร้อน หรือเย็นจัดได้ ทำให้เป็นปัญหาขณะรับประทานอาหาร หรือเครื่องดื่ม
- ฟันโยก – เหงือกเป็นอวัยวะสำคัญที่ห่อหุ้ม และเป็นรากฐานที่สำคัญของฟัน หากถูกทำลายและร่นไปมากๆ ก็อาจทำให้ฟันโยก หรือถึงขั้นสูญเสียฟันได้หากไม่ได้รับการรักษา
- เหงือกบวมแดง และเลือดออกตามไรฟัน – เนื่องจาก เหงือกบวมแดง อักเสบ เป็นสาเหตุสำคัญของเหงือกร่น จึงทำให้พบทั้งสองภาวะพร้อมกันได้บ่อยๆ อาการของเหงือกอักเสบคือ เลือดออกตามไรฟัน ขณะแปรงฟัน หรือใช้ไหมขัดฟัน
- กลิ่นปาก – เมื่อเหงือกร่น จะเกิดช่องว่างระหว่างฟันและเหงือกทำให้เศษอาหารเข้าไปติดได้ง่าย เป็นที่สะสมของคราบจุลินทรีย์และแบคทีเรียก่อโรค ซึ่งสามารถนำไปสู่กลิ่นปาก
- เคี้ยวแล้วเจ็บ – เนื่องจากฟันโยกทำให้เวลาเคี้ยวฟันสามารถไปกดเนื้อเยื่อบริเวณข้างเคียงได้ทำให้มีอาการเจ็บปวดตามมา
การวินิจฉัยอาการเหงือกร่น
เหงือกร่น รักษาได้ไหม ?
รักษาสุขอนามัยช่องปากให้ดีขึ้น
ในกรณีที่เหงือกร่นเล็กน้อย การปรับปรุงพฤติกรรมต่างๆ สามารถช่วยป้องกันไม่ให้เหงือกร่นเพิ่มเติมได้ ซึ่งรวมถึงการแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง การเลือกใช้แปรงที่มีขนอ่อนนุ่ม การใช้ไหมขัดฟันก่อนนอนเป็นประจำ รวมถึงการใช้น้ำยาบ้วนปากเพื่อฆ่าเชื้อโรค
การขูดหินปูน และการเกลารากฟัน
หากคุณมีเหงือกอักเสบ คุณหมออาจจำเป็นต้องขูดหินปูน หรือการเกลารากฟัน ซึ่งเป็นการทำความสะอาดที่ลงลึกไปบริเวณใต้ขอบเหงือก วิธีนี้สามารถกำจัดคราบจุลินทรีย์ และหินปูนออกจากผิวฟันและรากฟัน ซึ่งช่วยป้องกันภาวะเหงือกร่นได้
การรักษาสาเหตุของเหงือกร่น
เพื่อป้องกันเหงือกร่นมากขึ้น คุณหมอจึงจำเป็นต้องแก้ไขสาเหตุอื่นๆ ที่ทำให้เหงือกร่นด้วย เช่น การแก้ไขครอบฟัน สะพานฟัน หรือ ฟันปลอมที่ไม่พอดี, การใส่เฝือกกัดฟันตอนกลางคืน (Night Guard) เพื่อแก้ไขภาวะนอนกัดฟัน เป็นต้น
การผ่าตัดปลูกถ่ายเหงือก
หากเหงือกร่นเป็นมากหรือรุนแรง คุณหมออาจแนะนำให้ปลูกถ่ายเหงือก โดยจะนำเนื้อเยื่อจากส่วนอื่นในช่องปากของคุณ ซึ่งมักจะเป็นส่วนที่อยู่ตรงเพดานปาก นำไปวางในบริเวณที่ต้องการเพื่อปิดส่วนของรากฟันที่เผยออกมา หลังจากนั้นคุณหมอจะเย็บไหมยืดส่วนเนื้อเยื่อนั้นเอาไว้
วิธีป้องกันอาการเหงือกร่น
- หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ – บุหรี่เป็นหนึ่งในตัวการสำคัญของการเกิดเหงือกอักเสบ และโรคปริทันต์อักเสบ ซึ่งสามารถทำให้เหงือกร่นได้ การเลิกสูบบุหรี่นอกจากจะเป็นผลดีกับเหงือกแล้ว ยังส่งผลต่อสุขภาพช่องปาก และร่างกายโดยรวมของคุณอีกด้วย
- ดูแลความสะอาดอย่างสม่ำเสมอ – จะเห็นว่าเราเน้นย้ำเรื่องของการแปรงฟัน และการใช้ไหมขัดฟันอยู่ตลอดเวลา ซึ่งทำให้เห็นถึงความสำคัญของการรักษาสุขอนามัยของช่องปากให้สะอาดอยู่เสมอ โดยวิธีนี้เป็นทั้งการป้องกันและการรักษาภาวะเหงือกร่นไปพร้อมๆ กัน
- เลือกแปรงฟันให้ดี – คุณควรเลือกใช้แปรงสีฟันที่มีขนอ่อนนุ่ม และอย่าแปรงฟันแรงจนเกินไป
- ใส่เฝือกกัดฟันตอนเข้านอน – ในกรณีที่คุณเป็นโรคนอนกัดฟัน (Bruxism)
- เลือกรับประทานอาหาร – ผักผลไม้มีส่วนช่วยในการลดคราบจุลินทรีย์ วิตามินจากอาหารบางอย่างสามารถช่วยลดโอกาสของฟันผุลงได้ และเนื่องจากแบคทีเรียเติบโตได้ด้วยน้ำตาล การหลีกเลี่ยงขนม ของหวานที่มีระดับน้ำตาลสูง จึงเป็นผลดีต่อสุขภาพของเหงือกและฟัน
- พบทันตแพทย์ทุก 6 เดือน – การพบคุณหมอฟันเป็นประจำ ถือเป็นหนึ่งในวิธีที่ดีที่สุดในการรักษาสุขภาพช่องปากของคุณ การขูดหินปูนและทำความสะอาด โดยคุณหมอผู้เชี่ยวชาญจะสามารถกำจัดคราบจุลินทรีย์ และหินปูนที่อาจก่อให้เกิดเหงือกร่นได้ รวมทั้งคุณหมอยังสามารถตรวจพบสัญญาณเริ่มต้นของเหงือกร่นได้ตั้งแต่เนิ่นๆ
เหงือกร่น รักษากี่บาท ?
การรักษา | ค่าบริการ |
ขูดหินปูน | 900 – 1,200 |
ขูดหินปูนโดยคุณหมอเฉพาะทาง (ปริมาณหินปูนมากผิดปกติ) | 1,000 – 1,500 |
เกลารากฟัน (ต่อ Quadrant) | 1,600 – 2,000 |
เฝือกสบฟัน รักษาภาวะนอนกัดฟัน (Bruxism) | 6,500 |
การผ่าตัดปลูกเหงือกเพื่อปิดเหงือกร่น | 8,000-9,000 |
คำถามที่พบบ่อย
1. เหงือกที่ร่นสามารถงอกคืนได้หรือไม่ ?
ไม่ – เหงือกที่เกิดการอักเสบจนร่นลงไปแล้วไม่สามารถงอกคืนมาได้เอง แต่ไม่ต้องกังวลเพราะว่าคุณหมอมีวิธีการรักษาให้ยิ้มของคุณกลับไปสวยงาม และสุขภาพดีเหมือนเดิมได้
2. ภาวะเหงือกร่น ส่งผลต่อรอยยิ้มของคุณอย่างไร ?
เมื่อเหงือกร่น จะทำให้เห็นฟันของคุณมากกว่าปกติ ซึ่งโดยทั่วไปแล้วคุณจะเห็นฟันเพียงครึ่งเดียว แต่การถอยร่นของเหงือกจะทำให้คุณเห็นส่วนของรากฟัน ซึ่งนอกจากจะทำให้เสียวฟัน และเป็นที่สะสมของคราบจุลินทรีย์รวมถึงแบคทีเรียได้แล้ว ยังทำให้รอยยิ้มของคุณไม่สวยงาม เพราะฟันมีอัตราส่วนของเนื้อฟันต่อเหงือกไม่เท่ากันในแต่ละซี่ รวมทั้งส่วนของรากฟันยังอาจมีสีที่แตกต่างจากตัวฟันอีกด้วย ทำให้ฟันดูมีสีที่ไม่สม่ำเสมอ
3. เหงือกร่นถือเป็นสัญญาณของมะเร็งในช่องปากหรือไม่ ?
ไม่ – ตัวของเหงือกร่นเองไม่ได้เป็นสัญญาณของมะเร็ง แต่เหงือกร่นถือเป็นผลข้างเคียงอย่างหนึ่งของโรคเหงือกอักเสบ หรือปริทันต์อักเสบ ซึ่งมีบางการศึกษาพบว่าเป็นหนึ่งในความเสี่ยงของการเกิดมะเร็งในช่องปากได้ เราจึงแนะนำให้คุณรีบเข้ารับการตรวจรักษา หากสงสัยว่าคุณมีภาวะเหงือกร่นอยู่
4. เหงือกร่นสามารถจัดฟันได้ไหม ?
คุณสามารถจัดฟันได้ แต่คุณหมอแนะนำให้รักษาภาวะเหงือร่น รวมถึงสาเหตุที่ทำให้เกิดเหงือกร่นก่อนหน้าจะเริ่มจัดฟัน
- Gum Recession: Causes, Prevention, Surgery & Treatment., Available from: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22753-gum-recession
- Receding Gums: Causes, Treatment, Surgery, and Prevention., Available from: https://www.webmd.com/oral-health/receding_gums_causes-treatments
- Gingival Recession – Science direct., Available from: https://www.sciencedirect.com/topics/medicine-and-dentistry/gingival-recession
บทความโดย
ทพญ.นววรรณ โสภณ
วุฒิบัตรทันตแพทย์เฉพาะทางสาขาปริทันตวิทยา ทันตแพทยสภา
ทันตแพทยศาสตร์ ม.ศรีนครินทรวิโรฒ