ถอนฟันกินอะไรแผลหายเร็ว กินตอนไหน ห้ามกินอะไร? ตอบครบที่นี่
การถอนฟันจะเป็นไปอย่างราบรื่นได้นั้น นอกจากเข้ารับการรักษาจากทันตแพทย์ที่มีประสบการณ์แล้ว การดูแลตัวเองหลังถอนฟันก็สำคัญเช่นกัน หลายคนมักสงสัยว่า หลังถอนฟันกินอะไรแผลหายเร็ว กินตอนไหน กัดผ้าก๊อซนานแค่ไหน เลือดไหลแบบไหนถึงปกติ และปวดกี่วันถึงหาย บทความนี้รวบรวมคำตอบไว้ครบ พร้อมวิธีดูแลตัวเองหลังถอนฟันที่ถูกต้อง เพื่อป้องกันปัญหาที่จะตามมา
สิทธิประกันสังคม: การถอนฟันใช้สิทธิ ทำฟันประกันสังคม ได้สูงสุด 900 บาท/ปี ไม่ต้องสำรองจ่าย เพียงยื่นบัตรประชาชนก่อนเข้ารับบริการที่ Smile Seasons
หลังถอนฟันกินอะไรแผลหายเร็ว
แนะนำ 6 อาหารและของกินที่จะช่วยให้แผลหายเร็วยิ่งขึ้น ดังต่อไปนี้
1. โจ๊ก ข้าวต้ม
เมื่อนึกถึงอาหารอ่อนหลายคนคงคิดถึง 2 อย่างนี้อย่างแน่นอน คือ โจ๊ก และ ข้าวต้ม เพราะกินง่าย แทบไม่ต้องเคี้ยวเลย ถ้าทานร้อน ๆ จะทำให้สบายท้อง แถมยังย่อยง่ายอีกด้วย สามารถใส่เนื้อสัตว์และผักชิ้นเพื่อเพิ่มคุณค่าทางอาหาร โดยตัดเป็นชิ้นเล็ก ๆ จะได้กินง่าย กลืนง่าย ไม่ต้องออกแรงเคี้ยว
2. ผลไม้เนื้อนิ่ม หรือน้ำผลไม้คั้นสด
อยากแก้หิวระหว่างมื้อ แนะนำผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง จะช่วยให้แผลสมานตัวได้เร็วขึ้น ลดอาการอักเสบ และรักษาสมดุลให้ระบบลำไส้อีกด้วย โดยอาจเลือกกินในรูปแบบของผลไม้เนื้อนิ่ม เช่น ส้ม มะละกอ กีวี ส้มโอ เป็นต้น หรืออาจเลือกเป็นน้ำผลไม้คั้นสดก็ได้ ข้อดีคือสารอาหารยังอยู่ครบ ดื่มง่าย ไม่ต้องเคี้ยว
3. มันฝรั่งบด
มันฝรั่งเต็มไปด้วยสารอาหารมากมาย เช่น แคลเซียม ธาตุเหล็ก ฟอสฟอรัส แมกนีเซียม และสังกะสี ซึ่งช่วยบำรุงกระดูกและฟันให้แข็งแรง และยังมีวิตามินซีที่ช่วยสมานแผลให้หายเร็วขึ้นอีกด้วย เมื่อนำมาบดเรียบร้อยแล้ว จะทำให้กินง่าย ไม่ต้องเคี้ยวมาก
4. ปลานึ่ง
ปลานึ่งไม่ได้เป็นแค่อาหารเนื้อนิ่มและย่อยง่าย แต่ยังมีโปรตีนสูง ไขมันต่ำ และมีธาตุเหล็กและสังกะสี ซึ่งเป็นแร่ธาตุสำคัญที่ช่วยกระตุ้นการสมานแผลได้ดี ถือเป็นอาหารหลังถอนฟันที่อยากแนะนำให้กินเลย
5. ไข่ตุ๋น ไข่น้ำ ไข่คน
เมนูจำพวกไข่ที่กินง่าย ไม่ต้องออกแรงเคี้ยว ได้แก่ ไข่ตุ๋น ไข่น้ำ ไข่คน อุดมไปด้วยโปรตีน วิตามินและแร่ธาตุสำคัญ ช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ร่างกาย รวมทั้งมีแคลเซียม และฟอสฟอรัส ช่วยบำรุงกระดูกและฟันของคุณให้แข็งแรง นอกจากนี้ยังเป็นเมนูที่ทำได้ง่ายและเร็วอีกด้วย
6. โยเกิร์ต
โยเกิร์ตอุดมไปด้วยแคลเซียม และฟอสฟอรัส ที่ช่วยเสริมสร้างกระดูกและฟัน นอกจากนี้โยเกิร์ตมีกรดแลกติก ที่ช่วยย่อยแคลเซียมให้เล็กลง ทำให้ร่างกายดูดซึมแคลเซียมไปใช้ได้ง่ายขึ้น แนะนำให้เลือกโยเกิร์ตรสธรรมชาติ หรือรสไม่หวานมาก
หลังถอนฟัน กินอาหารได้ตอนไหน
สามารถกินอาหารได้หลังจากที่กัดผ้าก๊อซห้ามเลือดจนเลือดหยุดไหลแล้ว ปกติใช้เวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง โดยต้องกินอาหารอ่อน ๆ ในช่วง 2-3 วันแรกก่อนเท่านั้น หลีกเลี่ยงฝั่งที่ถอนฟันเวลาเคี้ยว และรอจนแผลเริ่มสมานตัวดีก่อนค่อยกลับไปกินอาหารปกติ
กัดผ้าก๊อซกี่ชั่วโมงหลังถอนฟัน
หลังถอนฟันควรกัดผ้าก๊อซไว้ประมาณ 1-2 ชั่วโมง จนกว่าเลือดจะหยุดไหล โดยกัดให้แน่นพอประมาณตลอดเวลา หลีกเลี่ยงการอ้าปากพูดคุยหรือคายผ้าก๊อซออกมาดูบ่อย ๆ เพราะจะทำให้ลิ่มเลือดที่กำลังก่อตัวหลุดและเลือดไหลนานขึ้น หากผ้าก๊อซชุ่มเลือดมากสามารถเปลี่ยนแผ่นใหม่แล้วกัดต่อได้ทันที
หลังถอนฟันห้ามกินอะไรบ้าง
นอกจากเลือกอาหารที่ช่วยให้แผลหายเร็วแล้ว ต้องเลี่ยง 5 กลุ่มอาหารต่อไปนี้ในช่วง 1-2 สัปดาห์แรกด้วย
1. อาหารแข็งหรือเหนียว
เช่น ข้าวเหนียว หมูกรอบ ถั่วอบ ข้าวโพดคั่ว หรือเนื้อสัตว์ติดมัน เพราะต้องออกแรงเคี้ยวมาก อาจไปกระทบโพรงแผลโดยตรง ทำให้ลิ่มเลือดหลุดและแผลหายช้าลง
2. อาหารเผ็ดร้อนจัด
เช่น ต้มยำ ส้มตำ พริกแกง หรืออาหารที่ใส่พริกป่นเยอะ เพราะความเผ็ดและความร้อนจะทำให้เกิดการระคายเคืองบริเวณแผลถอนฟันได้ง่าย
3. อาหารสุก ๆ ดิบ ๆ
เช่น ยำเนื้อวัว ลาบดิบ ซาชิมิ หรือเนื้อสัตว์ที่ปรุงไม่สุก เพราะเชื้อโรคในอาหารอาจขัดขวางกระบวนการซ่อมแซมของร่างกาย ทำให้แผลหายช้าและเสี่ยงติดเชื้อได้ง่ายขึ้น
4. อาหารกรุบกรอบและเศษเล็ก
เช่น มันฝรั่งทอด ข้าวเกรียบ หรือขนมปังกรอบ เพราะเศษอาหารชิ้นเล็กมักเข้าไปติดในโพรงแผล เอาออกยาก และเสี่ยงอักเสบตามมา
5. เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และน้ำอัดลม
แอลกอฮอล์ทำให้หลอดเลือดขยายตัว ส่งผลให้เลือดหยุดช้าลงและแผลหายช้า ส่วนน้ำอัดลมมีฟองแก๊สที่อาจกระทบลิ่มเลือดในโพรงแผลได้เช่นกัน ควรงดทั้งคู่จนกว่าแผลจะหายดี
เลือดไหลหลังถอนฟัน ปกติไหม ต้องทำยังไง
เลือดซึมเล็กน้อยปนน้ำลายในช่วง 24 ชั่วโมงแรกถือเป็นเรื่องปกติ ไม่ต้องกังวล แต่มีข้อควรระวังดังนี้
- ห้ามบ้วนเลือดหรือน้ำลายทิ้ง เพราะแรงดันจากการบ้วนจะทำให้เลือดหยุดไหลช้าลง ให้กลืนหรือปล่อยให้ไหลออกเองแทน
- ห้ามใช้ลิ้น นิ้ว หรือสิ่งอื่นใดไปดุนดันแผล เพราะจะทำให้ลิ่มเลือดหลุดและแผลหายช้า
- หากเลือดไหลไม่หยุดนานเกิน 2-3 ชั่วโมง หรือไหลมากผิดปกติ ควรติดต่อทันตแพทย์ทันที
ถอนฟันปวดกี่วัน บวมกี่วันถึงหาย
อาการปวดและบวมหลังถอนฟันมักเริ่มดีขึ้นภายใน 2-3 วัน และหายเป็นปกติภายในประมาณ 1 สัปดาห์ หากมีอาการปวดหลังยาชาหมดฤทธิ์ ให้ทานยาแก้ปวดตามคำแนะนำของทันตแพทย์อย่างเคร่งครัด และประคบเย็นบริเวณแก้มด้านนอกในวันแรกเพื่อลดบวม หากพบความผิดปกติ เช่น ปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ หรือหลัง 2-3 วันแล้วยังปวดไม่ดีขึ้น กรุณาติดต่อทันตแพทย์ผู้ให้การรักษาทันที
วิธีดูแลตัวเองหลังถอนฟัน ให้แผลหายเร็ว
- สามารถแปรงฟันซี่อื่น ๆ ได้ตามปกติ โดยพยายามเลี่ยงไม่ให้แปรงสีฟันโดนแผล
- สามารถบ้วนปากเบา ๆ ได้ โดยผสมเกลือครึ่งช้อนชากับน้ำอุ่น 1 แก้ว เริ่มทำได้ตั้งแต่วันถัดไป
- หากมีอาการปวดหลังยาชาหมดฤทธิ์ ให้ทานยาตามคำแนะนำของทันตแพทย์อย่างเคร่งครัด
- หากพบความผิดปกติ เช่น เลือดไหลไม่หยุด หรือหลัง 2-3 วันยังปวดอยู่ กรุณาติดต่อทันตแพทย์ผู้ให้การรักษาทันที
ไม่อยากแผลหายช้า หลังถอนฟันห้ามทำสิ่งนี้!
- เลี่ยงการใช้หลอดดูดน้ำ ใน 24 ชั่วโมงแรก เพราะแรงดูดอาจทำให้ลิ่มเลือดหลุด
- งดออกกำลังกาย ประมาณ 3-5 วัน เพื่อลดความเสี่ยงเลือดไหลซ้ำ
- งดสูบบุหรี่ อย่างน้อย 1 สัปดาห์ เพราะสารนิโคตินทำให้แผลหายช้าและเสี่ยงติดเชื้อ
- ห้ามบ้วนน้ำแรง ๆ หรือดันแผลด้วยลิ้น/นิ้ว ตามที่กล่าวไปข้างต้น
ถอนฟันคุด ดูแลต่างจากถอนฟันธรรมดาไหม
หลักการดูแลเบื้องต้นหลังผ่าฟันคุดคล้ายกับถอนฟันธรรมดาทุกข้อที่กล่าวมา แต่เนื่องจากเป็นการผ่าตัดที่ลึกกว่า จึงมักบวมและปวดนานกว่าถอนฟันทั่วไป โดยอาการบวมมักเห็นชัดในวันที่ 2-3 หลังผ่าตัด ทันตแพทย์มักให้ยาแก้ปวดและยาลดบวมเพิ่มเติมเฉพาะเคส ควรปฏิบัติตามคำแนะนำเฉพาะที่ทันตแพทย์ให้ไว้อย่างเคร่งครัด
ทักไลน์สอบถามอาการได้ทันที หมอมากประสบการณ์ของ Smile Seasons จะช่วยประเมินและแนะนำการดูแลที่เหมาะกับคุณ
ดูแลแผลถอนฟันให้ถูกวิธี ลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน
อาหารที่เหมาะสำหรับผู้ที่เพิ่งถอนฟันควรเป็นอาหารอ่อน เนื้อนิ่ม เพื่อให้แผลได้รับผลกระทบน้อยที่สุด นอกจากเรื่องอาหารการกินแล้ว การกัดผ้าก๊อซ การแปรงฟัน การบ้วนปาก ตลอดจนข้อห้ามต่าง ๆ ก็สำคัญไม่แพ้กัน Smile Seasons Dental Clinic พร้อมให้คำปรึกษาฟรีทุกวัน 10.00-20.00 น. หากพบความผิดปกติหลังถอนฟันสามารถทักไลน์สอบถามอาการได้ทันทีก่อนตัดสินใจเดินทางมาคลินิก
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการดูแลตัวเองหลังถอนฟัน
แนะนำอาหารอ่อน เนื้อนิ่ม กินง่าย ไม่ต้องออกแรงเคี้ยว เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม ผลไม้เนื้อนิ่ม มันฝรั่งบด ปลานึ่ง ไข่ตุ๋น และโยเกิร์ต เพื่อลดแรงกระแทกต่อแผลและช่วยให้แผลสมานตัวเร็วขึ้น
สามารถกินอาหารได้หลังกัดผ้าก๊อซจนเลือดหยุดไหลแล้ว ปกติใช้เวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง โดยควรกินอาหารอ่อนในช่วง 2-3 วันแรกก่อน
ควรกัดผ้าก๊อซไว้ประมาณ 1-2 ชั่วโมง จนกว่าเลือดจะหยุดไหล หากเลือดยังซึมอยู่สามารถเปลี่ยนผ้าก๊อซใหม่และกัดต่อได้ โดยกัดให้แน่นพอประมาณ ไม่ต้องอ้าปากพูดคุยระหว่างนั้น
เลือดซึมเล็กน้อยในช่วง 24 ชั่วโมงแรกถือเป็นเรื่องปกติ ห้ามบ้วนเลือดหรือน้ำลายทิ้งเพราะจะทำให้เลือดหยุดช้าลง หากเลือดไหลไม่หยุดนานเกิน 2-3 ชั่วโมง ควรติดต่อทันตแพทย์ทันที
อาการปวดและบวมมักดีขึ้นภายใน 2-3 วัน และหายเป็นปกติภายในประมาณ 1 สัปดาห์ ควรทานยาแก้ปวดตามที่ทันตแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด หากปวดมากขึ้นหรือนานเกินกำหนด ควรกลับไปพบทันตแพทย์
หลักการดูแลเบื้องต้นคล้ายกัน แต่การผ่าฟันคุดมักบวมและปวดนานกว่า เนื่องจากเป็นการผ่าตัดที่ลึกกว่า ทันตแพทย์มักให้ยาแก้ปวดและยาลดบวมเพิ่มเติม ควรปฏิบัติตามคำแนะนำเฉพาะที่ทันตแพทย์ให้ไว้อย่างเคร่งครัด
แหล่งอ้างอิง
-
Cleveland Clinic ข้อมูลการดูแลตัวเองหลังถอนฟัน อาหารอ่อนที่แนะนำ และวิธีป้องกันภาวะ Dry Socket clevelandclinic.org ↗
-
NHS (Kent Community Health NHS Foundation Trust) คำแนะนำอย่างเป็นทางการเรื่องช่วงเวลารองาน อาหารที่ควรกิน และความเสี่ยง Dry Socket จากการสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์ kentcht.nhs.uk ↗
ผู้เขียนบทความ
ทพ.ธนิตย์ วนิชนพรัตน์ (หมอเอก)
- วุฒิบัตรทันตแพทย์เฉพาะทางสาขาปริทันตวิทยา ทันตแพทยสภา
- Certificate of Training Orthodontic and Miniscrew – Advance Orthodontic Society
- Certification of Invisalign Provider
- ทันตแพทยศาสตร์ ม.เชียงใหม่