รากฟันเทียมอยู่ได้กี่ปี? เจ็บมั้ยตอนทำ? เจาะลึกความทนทานและวิธีดูแลให้อยู่ตลอดชีวิต
ตัวรากเทียมไทเทเนียมสามารถอยู่ได้ตลอดชีวิต (20-30+ ปี) หากได้รับการดูแลรักษาอย่างดีและไม่มีโรคเหงือกรุนแรง ในขณะที่ส่วนครอบฟันด้านบนจะมีอายุการใช้งานเฉลี่ยประมาณ 10-15 ปี ซึ่งสามารถถอดเปลี่ยนใหม่ได้เมื่อเกิดการสึกหรอ โดยเงื่อนไขสำคัญที่จะช่วยให้อยู่ได้นานที่สุดคือการรักษาความสะอาดอย่างถูกวิธีและการเข้าพบทันตแพทย์เพื่อตรวจเช็กทุก 6 เดือน
เจาะลึก: รากฟันเทียมอยู่ได้กี่ปีกันแน่?
หลายคนมักกังวลว่าการทำ "รากฟันเทียม" จะเป็นการลงทุนที่ไม่คุ้มค่า แต่ในความเป็นจริงแล้ว รากฟันเทียม คือนวัตกรรมทดแทนฟันที่ทนทานที่สุดในปัจจุบัน อายุการใช้งานของรากฟันเทียมแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลักๆ ได้แก่:
- ตัวรากเทียม (Implant Post): ผลิตจากโลหะไทเทเนียม ซึ่งมีความสามารถในการเชื่อมเข้ากับกระดูกขากรรไกรได้อย่างสนิท (Osseointegration) หากคนไข้ไม่มีภาวะกระดูกบาง หรือ โรคปริทันต์ (โรคเหงือก) รุนแรง ส่วนนี้จะ "อยู่ได้ตลอดชีวิต"
- ตัวครอบฟัน (Crown): ทำหน้าที่เหมือนฟันจริงในการบดเคี้ยวอาหาร วัสดุเซรามิกจะมีการสึกหรอตามกาลเวลา มักมีอายุการใช้งานเฉลี่ย 10-15 ปี ซึ่งข้อดีคือเราสามารถถอดเปลี่ยนเฉพาะส่วนครอบฟันนี้ได้ โดยไม่ต้องไปยุ่งหรือถอนตัวรากเทียมที่ฝังอยู่ในกระดูกออกเลย
*สำหรับกรณีที่สูญเสียฟันทั้งปาก การทำ รากฟันเทียมแบบ All-on-4 ก็ใช้หลักการดูแลและมีอายุการใช้งานที่ยาวนานใกล้เคียงกัน
ปัจจัยที่ทำให้รากฟันเทียมหลุด หรือ ล้มเหลว (Failure Rate)
แม้รากฟันเทียมจะมีอัตราความสำเร็จสูงถึง 95-98% แต่ก็ยังมีโอกาสล้มเหลวได้ราว 5-10% ภายใน 10 ปีแรก โดยสาเหตุหลักๆ ที่เราไม่อยากให้เกิดขึ้นเลย ได้แก่:
- โรคเหงือกอักเสบรอบรากเทียม (Peri-implantitis): คือสาเหตุอันดับ 1 เกิดจากการทำความสะอาดไม่ดีจนมีคราบแบคทีเรียสะสม ทำให้กระดูกรอบๆ รากเทียมละลายตัว
- สูบบุหรี่จัด: สารนิโคตินทำให้เส้นเลือดหดตัว เลือดไปเลี้ยงแผลและกระดูกได้น้อยลง แผลหายช้าและกระดูกไม่เกาะรากเทียม
- ภาวะกระดูกบาง: หากถอนฟันไปนานแล้วไม่ได้ใส่ฟันปลอม กระดูกจะฝ่อตัวลง จำเป็นต้องมีการปลูกกระดูก (Bone Graft) ร่วมด้วย
- นอนกัดฟัน (Bruxism) หรือเคี้ยวของแข็งจัด: แรงกระแทกที่มากเกินไปอาจทำให้ส่วนครอบฟันแตกหัก หรือน็อตที่ยึดคลายตัวได้
เปรียบเทียบแบรนด์รากเทียมยอดนิยม อายุการใช้งานต่างกันไหม?
การเลือกแบรนด์รากฟันเทียมมีผลต่อความคงทนระยะยาว แบรนด์ชั้นนำระดับโลกมักมีงานวิจัยรองรับยาวนานกว่า 20-30 ปี ทำให้มั่นใจได้เรื่องการเชื่อมต่อของกระดูกและวัสดุที่ไม่เกิดปัญหา
| แบรนด์รากเทียม | จุดเด่น / เทคโนโลยี | ความเหมาะสม |
|---|---|---|
| Nobel Biocare (สวีเดน) | แบรนด์แรกของโลก พื้นผิว TiUnite ช่วยให้กระดูกเกาะติดไวและแข็งแรงมาก | เคสยาก, กระดูกบาง, รากเทียมฟันหน้า หรือเคสถอนแล้วฝังทันที |
| Straumann (สวิตเซอร์แลนด์) | วัสดุ Roxolid แข็งแรงกว่าไทเทเนียมทั่วไป พื้นผิว SLActive แผลหายไวสุด | ผู้ที่มีโรคประจำตัว (เบาหวานควบคุมได้), ผู้ที่สูบบุหรี่, ผู้ที่ต้องการแผลหายเร็ว |
| NeoBiotech / Osstem (เกาหลี) | คุณภาพดี ได้มาตรฐานระดับสากล ในราคาที่เข้าถึงได้ง่ายกว่ายุโรป | เคสทั่วไป สภาพกระดูกขากรรไกรปกติ แข็งแรงสมบูรณ์ |
ทำรากฟันเทียม เจ็บไหม? เทียบกับถอนฟันเป็นอย่างไร
หลายคนกลัวคำว่า "ผ่าตัด" ฝังรากฟันเทียม แต่ความจริงคือ ขั้นตอนการทำรากฟันเทียมเจ็บน้อยกว่าที่คุณคิด ในบางกรณีคนไข้รีวิวว่า "เจ็บน้อยกว่าตอนถอนฟันคุดเสียอีก"
เหตุผลก็คือ ก่อนทำทันตแพทย์จะมีการประเมินโครงสร้างด้วย CT Scan 3 มิติอย่างละเอียด ทำให้รู้ตำแหน่งเส้นประสาทและกระดูกเป๊ะๆ ระหว่างทำจะมีการ ฉีดยาชาเฉพาะจุด คนไข้จะไม่รู้สึกเจ็บเลย จะรู้สึกแค่แรงตึงๆ หรือแรงกดเบาๆ เท่านั้น
ขั้นตอนหลังทำรากฟันเทียม: Timeline การดูแลและฟื้นตัว
เพื่อให้รากเทียมอยู่กับเราไปนานๆ การดูแลในช่วงแรกสำคัญมาก นี่คือ Timeline ที่คนไข้ต้องเจอ:
อาจมีอาการปวดตึงหรือบวมเล็กน้อย (พีคสุดช่วง 48 ชม. แรก) ให้ประคบเย็น ทานยาแก้ปวดที่หมอสั่ง งดอาหารรสจัด อาหารแข็ง และ ห้ามบ้วนน้ำแรงๆ เด็ดขาด ให้ใช้แปรงสีฟันขนนุ่มแปรงเลี่ยงบริเวณแผล
แผลที่เหงือกจะหายสนิทแล้ว แต่กระดูกขากรรไกรกำลังสร้างเซลล์มายึดเกาะกับรากไทเทเนียม ช่วงนี้สามารถทานอาหารได้ปกติ แต่ควรเลี่ยงการใช้บริเวณที่ฝังรากเทียมเคี้ยวของแข็งจัด
เมื่อรากเทียมยึดติดกับกระดูก 100% (Osseointegration) ทันตแพทย์จะนัดมาพิมพ์ปากเพื่อทำส่วน "ครอบฟัน" ใส่ทับลงไป จากนั้นคุณก็จะได้ฟันซี่ใหม่ที่ใช้งานได้เหมือนฟันแท้
กรณีไหนที่ "ต้องถอด" รากฟันเทียมออก?
เป็นคำถามที่คนไข้หลายคนสงสัยแต่หมอไม่ค่อยอยากให้เกิด การที่ต้องรื้อรากฟันเทียมออก มักเกิดจาก กระดูกละลายตัวอย่างรุนแรง (Severe Bone Loss) รอบๆ รากเทียม จนรากเทียมโยกคลอนและไม่สามารถรับแรงเคี้ยวได้อีกต่อไป ซึ่งมักเกิดจากการปล่อยให้มีหินปูนสะสม ไม่เคยใช้ไหมขัดฟัน และไม่มาเช็กอัพกับหมอฟันเป็นเวลาหลายปี
เมื่อถอดออกแล้ว ควรรอให้กระดูกฟื้นฟู (หรือทำการปลูกกระดูกใหม่) ก่อนพิจารณาฝังรากเทียมใหม่อีกครั้ง
เทคนิคดูแลรากฟันเทียมให้ทนทานเหมือนฟันแท้
แม้รากเทียมจะไม่ผุเหมือนฟันจริง แต่เราต้องดูแลส่วน "เหงือก" ให้แข็งแรงอยู่เสมอ ทริคง่ายๆ ในชีวิตประจำวันคือ:
- ใช้ไหมขัดฟันทุกวัน: บริเวณซอกฟันที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง คือแหล่งสะสมของแบคทีเรีย หากไม่ถนัดใช้ไหมขัดฟันแบบเส้น แนะนำให้ลงทุนกับ เครื่องพ่นน้ำทำความสะอาดซอกฟัน (Water Flosser) จะช่วยฉีดไล่คราบอาหารใต้ครอบฟันได้ดีมาก
- เลี่ยงอาหารแข็งจัด: แม้วัสดุจะแข็งแรง แต่การกัดน้ำแข็ง กระดูกหมู หรือใช้ฟันงัดฝาขวด (ไม่ควรทำแม้แต่กับฟันแท้) อาจทำให้ตัวครอบฟันบิ่นหรือแตกได้
- พบหมอฟันทุก 6 เดือน: เพื่อตรวจสอบสภาพการสบฟัน เช็กน็อตยึด และ ขูดหินปูนทำความสะอาด อย่างสม่ำเสมอ
หมดปัญหาฟันหาย คืนรอยยิ้มมั่นใจที่ Smile Seasons
คลินิกมีทีมทันตแพทย์เฉพาะทาง พร้อมเทคโนโลยี CT Scan 3 มิติ เพื่อประเมินโครงสร้างกระดูกและวางแผนการฝังรากเทียมด้วยความแม่นยำสูงสุด ปลอดภัย และเจ็บน้อยที่สุด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ตัวรากเทียมไทเทเนียมสามารถอยู่ได้ตลอดชีวิต (25 ปีขึ้นไป) หากคนไข้ไม่มีโรคเหงือกรุนแรงและกระดูกขากรรไกรแข็งแรง แต่ส่วนครอบฟันด้านบนอาจมีการสึกหรอและต้องเปลี่ยนใหม่ทุก 10-15 ปี
หลายคนรีวิวว่าเจ็บน้อยกว่าการถอนฟัน เนื่องจากเป็นการผ่าตัดเล็กที่มีการวางแผนตำแหน่งล่วงหน้าอย่างแม่นยำ และใช้ยาชาเฉพาะจุดทำให้ไม่รู้สึกเจ็บระหว่างทำเลย
ผู้เขียนบทความ
