ฟันคุดมีทุกคนไหม วิธีสังเกตอาการ และข้อควรรู้ก่อนผ่าฟันคุด

ฟันคุดไม่ได้มีทุกคนเสมอไป บางคนอาจไม่มีฟันคุดเลยตลอดชีวิต หรือบางคนอาจมีฟันคุดซ่อนอยู่ใต้เหงือกโดยที่ไม่แสดงอาการปวดออกมาให้เห็น การทำความเข้าใจว่าฟันคุดคืออะไร และมีวิธีสังเกตอาการอย่างไร จะช่วยให้คุณวางแผนรับมือได้อย่างถูกต้อง ทันตแพทย์แนะนำให้ตรวจเช็กสุขภาพช่องปากเป็นประจำเพื่อประเมินความเสี่ยงและป้องกันผลกระทบที่อาจเกิดกับฟันซี่อื่น

ฟันคุด คืออะไร

ฟันคุด (Impacted Wisdom Tooth) คือ ฟันกรามแท้ซี่ในสุดที่ฝังตัวอยู่ใต้เหงือกหรือกระดูกขากรรไกร ไม่สามารถโผล่ขึ้นมาได้เต็มซีกเหมือนฟันซี่อื่นๆ เนื่องจากพื้นที่ในขากรรไกรมีไม่เพียงพอ หรือมีทิศทางการขึ้นที่ผิดปกติ เช่น ขึ้นเอียงไปชนฟันซี่หน้า นอนขนานกับเหงือก หรือฝังตัวลึกอยู่ในกระดูกขากรรไกร

ฟันคุดมีทุกคนไหม ทำไมบางคนไม่มีฟันคุด

หลายคนสงสัยว่าฟันคุดมีทุกคนไหม คำตอบคือ ไม่ได้มีทุกคน มนุษย์บางคนอาจไม่มีหน่อฟันกรามซี่ที่ 3 (ฟันคุด) เลยตั้งแต่กำเนิด ซึ่งเป็นผลมาจากวิวัฒนาการของมนุษย์ที่ลักษณะโครงหน้าและขากรรไกรมีขนาดเล็กลงจากการรับประทานอาหารที่ปรุงสุกและเคี้ยวง่ายขึ้น ทำให้ร่างกายปรับตัวโดยลดจำนวนหน่อฟันลง

ในขณะที่บางคนมีหน่อฟันครบ แต่ฟันกรามซี่ในสุดสามารถขึ้นมาได้ตรงๆ มีพื้นที่เพียงพอ และทำความสะอาดได้ถึง ฟันซี่นั้นก็จะกลายเป็นฟันกรามปกติที่ใช้งานได้ ไม่ถูกจัดว่าเป็นฟันคุด การจะทราบแน่ชัดว่าคุณมีฟันคุดซ่อนอยู่หรือไม่ จำเป็นต้องอาศัยการถ่ายภาพรังสี (X-ray) โดยทันตแพทย์

ฟันคุดมีกี่แบบ

ฟันคุดสามารถแบ่งออกได้ 3 ลักษณะหลักๆ ตามความลึกและการโผล่พ้นเหงือก ซึ่งจะส่งผลต่อวิธีการรักษาและค่าใช้จ่ายที่แตกต่างกันออกไป

ไม่ว่าคุณจะมีฟันคุดประเภทใด ผู้ที่มีสิทธิประกันสังคมสามารถใช้สิทธิเบิกค่ารักษาสำหรับ ถอนฟัน และผ่าฟันคุด ได้ในวงเงิน 900 บาทต่อปี โดยไม่ต้องสำรองจ่าย (สิทธิครอบคลุมทั้ง ขูดหินปูน อุดฟัน ถอนฟัน และผ่าฟันคุดรวมกัน) เพียงยื่นบัตรประชาชนเช็กสิทธิที่หน้าเคาน์เตอร์ของ Smile Seasons Dental Clinic ได้ทุกสาขา

* ราคาอาจมีการเปลี่ยนแปลง แนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินค่ารักษาจริง สามารถใช้สิทธิประกันสังคมลดหย่อนได้ 900 บาทต่อปี

สังเกตอาการแบบไหนเป็นสัญญาณของฟันคุด

อาการปวดฟันคุดมักเริ่มจากการปวดตื้อๆ บริเวณเหงือกด้านในสุดของขากรรไกร บางรายอาจรู้สึกปวดร้าวลามไปถึงหู ขมับ หรือศีรษะ หากมีเหงือกคลุมฟันคุดบางส่วน เศษอาหารจะเข้าไปติดสะสมได้ง่าย ทำให้เกิดอาการเหงือกอักเสบ บวมแดง กดเจ็บ และอาจมีหนองไหลออกมา

นอกจากนี้ หากคุณมีกลิ่นปากเรื้อรังทั้งที่แปรงฟันสะอาดแล้ว หรือรู้สึกอ้าปากได้น้อยลง เคี้ยวอาหารแล้วเจ็บ นี่คือสัญญาณเตือนว่าฟันคุดกำลังอักเสบ ควรรีบพบทันตแพทย์เพื่อประเมินอาการ

ฟันคุดจำเป็นต้องถอนไหม ต้องผ่าออกเมื่อไร

หากฟันคุดโผล่ขึ้นมาตรงๆ มีพื้นที่เพียงพอ และคุณสามารถทำความสะอาดได้อย่างทั่วถึง ทันตแพทย์อาจพิจารณาให้เก็บฟันซี่นั้นไว้ได้ แต่ในกรณีที่ฟันคุดเอียง ชนฟันข้างเคียง หรือโผล่ขึ้นมาเพียงครึ่งเดียว ทันตแพทย์จะแนะนำให้ผ่าออกทันที

ฟันคุดที่โผล่มาไม่เต็มซีกจะกลายเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรีย ทำความสะอาดได้ยาก ทำให้ฟันซี่ที่อยู่ติดกันผุได้ง่าย การรอให้มีอาการปวดก่อนแล้วค่อยผ่ามักทำให้การรักษายุ่งยากขึ้น แผลหายช้า และอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนได้

ผ่าฟันคุดเพื่ออะไร ผลกระทบหากปล่อยทิ้งไว้

การผ่าฟันคุดออกตั้งแต่เนิ่นๆ เป็นการป้องกันปัญหาช่องปากระยะยาว หากปล่อยฟันคุดทิ้งไว้ อาจเกิดผลกระทบดังนี้

• เหงือกอักเสบและติดเชื้อ: เศษอาหารที่หมักหมมใต้ซอกเหงือกจะทำให้เหงือกอักเสบ บวม และกลายเป็นฝีหนองได้
• ฟันข้างเคียงผุ: ฟันคุดที่ดันฟันซี่หน้าจะสร้างซอกมุมที่แปรงฟันไม่ถึง ทำให้ฟันกรามซี่สำคัญผุทะลุโพรงประสาท
• การละลายตัวของกระดูกหุ้มรากฟัน: แรงดันจากฟันคุดอาจทำให้กระดูกรอบรากฟันซี่ข้างเคียงละลายตัว ส่งผลให้ฟันโยก
• เกิดถุงน้ำหรือเนื้องอก: ถุงหุ้มรอบฟันคุดที่ฝังอยู่ในขากรรไกรอาจขยายตัวกลายเป็นถุงน้ำ (Cyst) ทำลายกระดูกขากรรไกรและเส้นประสาทบริเวณใกล้เคียง

ถอนฟันคุดหน้าเปลี่ยนไหม จัดฟันทำให้หน้าเรียวลงจริงหรือ

การถอนฟันคุดหรือผ่าฟันคุด ไม่สามารถทำให้โครงหน้าเรียวเล็กลงได้อย่างถาวร โครงหน้าของมนุษย์ถูกกำหนดโดยกระดูกขากรรไกรและกล้ามเนื้อ ไม่ใช่จำนวนฟัน อาการแก้มยุบที่บางคนรู้สึกหลังผ่าฟันคุด มักเกิดจากอาการบวมที่ลดลง หรือกล้ามเนื้อเคี้ยวที่ฝ่อลงเล็กน้อยในช่วงแรกที่รับประทานอาหารได้น้อยลง

ในส่วนของการจัดฟัน การเคลื่อนที่ของฟันอาจช่วยปรับรูปปากให้เข้ารูปมากขึ้น ทำให้ภาพรวมของใบหน้าดูสมดุล แต่ไม่ได้ไปเปลี่ยนแปลงขนาดของกระดูกกรามโดยตรง หากต้องการปรับรูปหน้าอย่างเห็นผลชัดเจน ต้องอาศัยการศัลยกรรมขากรรไกรร่วมด้วย

อายุเท่าไรที่เหมาะกับการผ่าฟันคุด

ช่วงอายุที่เหมาะสมที่สุดในการผ่าฟันคุดคือ 18 - 25 ปี เนื่องจากเป็นวัยที่รากฟันคุดยังเจริญเติบโตไม่เต็มที่ รากยังสั้นและกระดูกขากรรไกรยังไม่มีความแข็งทึบมาก ทำให้สามารถดึงฟันออกมาได้ง่าย อาการช้ำน้อย และแผลสมานตัวได้รวดเร็ว หากปล่อยไว้จนอายุมากขึ้น รากฟันจะยาวและยึดแน่นกับกระดูกขากรรไกร ทำให้การผ่าตัดมีความซับซ้อนและใช้เวลาพักฟื้นนานขึ้น

ตรวจเช็กฟันคุดวันนี้ ป้องกันปัญหาช่องปากบานปลาย

การตรวจพบฟันคุดตั้งแต่เนิ่นๆ ช่วยลดความเสี่ยงฟันผุลุกลามและอาการเหงือกอักเสบเรื้อรังได้ Smile Seasons Dental Clinic มีทันตแพทย์เฉพาะทางด้านศัลยกรรมช่องปากดูแลคุณโดยตรง เปิดให้บริการทุกวัน 10.00 - 20.00 น. ทั้ง 10 สาขา พร้อมรองรับสิทธิประกันสังคม 900 บาทต่อปีโดยไม่ต้องสำรองจ่าย นัดหมายเพื่อถ่ายภาพรังสีประเมินตำแหน่งฟันคุดได้อย่างแม่นยำ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)