เหงือกบวม เกิดจากอะไร หายเองได้ไหม? วิธีบรรเทาอาการและเบิกประกันสังคม 2569

อาการเหงือกบวม (Swollen Gums) คือสัญญาณเตือนสำคัญของการอักเสบในช่องปาก เกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่เรื่องเล็กน้อยอย่างเศษอาหารติดซอกฟัน ไปจนถึงปัญหาใหญ่อย่างรากฟันเป็นหนอง แม้ในบางกรณีอาการบวมอาจยุบลงและหายเองได้ชั่วคราว แต่ส่วนใหญ่จำเป็นต้องพึ่งพาทันตแพทย์เพื่อรักษาที่ต้นเหตุ ทันตแพทย์สามารถช่วยบรรเทาอาการปวดและป้องกันไม่ให้การติดเชื้อลุกลามจนทำลายกระดูกและนำไปสู่การสูญเสียฟันแท้ได้

5 สาเหตุหลักที่ทำให้ "เหงือกบวม" รู้ต้นเหตุเพื่อการรักษาที่ตรงจุด

อาการบวมไม่ได้เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสาเหตุ การรู้สาเหตุที่แน่ชัดจะช่วยให้คุณและทันตแพทย์วางแผนการรักษาได้ถูกต้อง นี่คือ 5 สาเหตุยอดฮิตที่พบได้บ่อยที่สุด

คราบจุลินทรีย์และหินปูนสะสม

เป็นสาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้เกิดโรคเหงือกอักเสบหรือโรคปริทันต์ แบคทีเรียในคราบหินปูนจะปล่อยสารพิษออกมาทำลายเนื้อเยื่อเหงือก ทำให้เหงือกบวมแดงและมีเลือดออกง่ายเวลาแปรงฟัน

ฟันคุดดันเหงือก

ฟันกรามที่กำลังพยายามงอกขึ้นมาแต่ถูกกีดขวาง จะดันเหงือกที่ปกคลุมอยู่จนเกิดการอักเสบและบวม

ฟันผุทะลุโพรงประสาท

หากปล่อยรอยผุไว้จนแบคทีเรียลุกลามเข้าสู่โพรงประสาท ร่างกายจะสร้างกลไกป้องกันจนเกิดเป็นถุงหนองที่ปลายรากฟัน ดันให้เหงือกบวมเป่งขึ้นมา

การทำความสะอาดผิดวิธี

การแปรงฟันด้วยขนแปรงที่แข็งเกินไป หรือการใช้ไหมขัดฟันกระชากรุนแรง จะสร้างบาดแผลและทำให้เหงือกอักเสบโดยตรง

การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน

ฮอร์โมนที่แปรปรวน โดยเฉพาะในช่วงตั้งครรภ์ ทำให้เหงือกอ่อนไหวและตอบสนองต่อคราบพลัคได้รุนแรงกว่าปกติจนเกิดอาการบวมได้ง่าย

เหงือกบวมบริเวณฟันกรามในสุด สัญญาณเตือน "ฟันคุด"

หากคุณมีอาการปวดและเหงือกบวมตุ่ยบริเวณหลังสุดของช่องปาก (แถวฟันกรามซี่สุดท้าย) อาการนี้มักเกิดจากฟันคุดที่กำลังพยายามงอกขึ้นมาแต่ถูกเนื้อเยื่อหรือฟันซี่ข้างเคียงขวางไว้ ทำให้เศษอาหารและแบคทีเรียเข้าไปสะสมอยู่ใต้แผ่นเหงือกที่คลุมฟันคุดจนเกิดการอักเสบอย่างรุนแรง (Pericoronitis) อาการบวมจากฟันคุดมักทำให้ปวดร้าวไปถึงกรามหรือหู และอ้าปากได้ลำบาก

เหงือกบวมเป็นตุ่มหนอง (Gum Boil) อันตรายไหม?

ตุ่มหนองที่เหงือกหรือฝีที่เหงือก คือสัญญาณเตือนว่าเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียอย่างรุนแรงที่ปลายรากฟัน มักมีสาเหตุมาจากฟันผุเรื้อรังที่ไม่ได้รักษา ตุ่มหนองนี้มีอันตรายหากปล่อยทิ้งไว้ แบคทีเรียสามารถทำลายกระดูกเบ้าฟันจนฟันโยกหลุด หรือลุกลามเข้าสู่กระแสเลือดได้

เหงือกบวม หายเองได้ไหม?

คนไข้หลายคนสงสัยว่าเมื่อเหงือกบวมควรปล่อยไว้ให้ยุบเอง หรือควรไปหาหมอ คำตอบคือขึ้นอยู่กับต้นเหตุของอาการครับ

กรณีที่สามารถหายเองได้ (ภายใน 3–5 วัน)

มักเป็นอาการบวมจากการระคายเคืองชั่วคราว เช่น มีเศษอาหารหรือก้างปลาติดลึกในซอกฟัน การเผลอแปรงฟันกระแทกเหงือก หรือทานอาหารแข็งขูดเนื้อเยื่อ หากคุณทำความสะอาดช่องปากได้ดีและนำเศษอาหารออก ร่างกายจะสามารถซ่อมแซมตัวเองจนอาการบวมยุบลงได้

กรณีที่ไม่สามารถหายเองได้

หากอาการบวมเกิดจากคราบหินปูนสะสมฝังลึกใต้เหงือก ฟันคุดที่ยังไม่ได้ผ่าออก หรือฟันผุจนติดเชื้อเป็นหนอง อาการบวมจะไม่มีทางหายขาดไปเอง บางครั้งอาจยุบลงชั่วคราวเมื่อทานยาแก้ปวด แต่จะกลับมาบวมเป่งและรุนแรงขึ้นอีกเรื่อยๆ กรณีนี้จำเป็นต้องให้ทันตแพทย์รักษาที่ต้นเหตุเท่านั้น

วิธีบรรเทาอาการและเลือกทานอาหารเมื่อเหงือกบวม

หากคุณยังไม่สะดวกเดินทางไปพบทันตแพทย์ทันที สามารถใช้วิธีปฐมพยาบาลเหล่านี้เพื่อบรรเทาอาการปวดและลดบวมเบื้องต้นได้ที่บ้าน

กลั้วปากด้วยน้ำเกลืออุ่น

ผสมเกลือป่นครึ่งช้อนชากับน้ำอุ่น 1 แก้ว กลั้วปากเบาๆ ประมาณ 30 วินาที วันละ 2–3 ครั้ง น้ำเกลือจะช่วยลดการสะสมของแบคทีเรียและปลอบประโลมเหงือกที่อักเสบ

ประคบเย็นด้านนอกแก้ม

ใช้เจลประคบเย็นหรือผ้าห่อน้ำแข็ง ประคบด้านนอกแก้มบริเวณที่บวม ครั้งละ 10–15 นาที ความเย็นจะช่วยให้หลอดเลือดหดตัว ลดอาการปวดและบวมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แปรงฟันอย่างอ่อนโยน

แปรงฟันอย่างเบามือด้วยแปรงขนนุ่มพิเศษ หลีกเลี่ยงการใช้ไหมขัดฟันกระแทกเหงือกบริเวณที่กำลังอักเสบซ้ำ

เลือกทานอาหารอ่อน

เน้นทานอาหารอ่อนๆ ที่เคี้ยวง่าย เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม หรือซุป หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด อาหารที่มีความแข็ง กรุบกรอบ (เช่น ถั่ว น้ำแข็ง) หรืออาหารที่ร้อนจัด ซึ่งอาจบาดเนื้อเยื่อและทำให้เหงือกอักเสบหนักกว่าเดิม

ทานยาแก้ปวดพาราเซตามอล

สามารถทานยาพาราเซตามอลเพื่อลดอาการปวดเบื้องต้นได้ แต่ต้องจำไว้เสมอว่ายาแค่ช่วยลดอาการปวดชั่วคราว ไม่ได้รักษาที่สาเหตุหลักครับ

สัญญาณอันตราย! อาการแบบไหนควรรีบพบทันตแพทย์

อย่ารอให้อาการลุกลาม หากคุณมีสัญญาณเตือนเหล่านี้ร่วมกับอาการเหงือกบวม ควรรีบเดินทางมาพบทันตแพทย์ทันที

• บวมเป่งจนหน้าเบี้ยวผิดรูป หรืออ้าปากกว้างไม่ได้ กลืนอาหารลำบาก
• มีไข้ตัวร้อน หรือต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอบวมโตร่วมด้วย
• รู้สึกหายใจติดขัด หรือบวมลามลงไปถึงบริเวณคอ
• อาการบวมเป็นต่อเนื่องนานเกิน 3-5 วัน แล้วไม่มีทีท่าว่าจะยุบลง

ทันตแพทย์มีวิธีรักษาเหงือกบวมอย่างไรบ้าง?

ทันตแพทย์จะทำการซักประวัติ ตรวจช่องปาก และเอ็กซเรย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง จากนั้นจึงวางแผนการรักษาให้ตรงจุด

การขูดหินปูนและเกลารากฟัน

หากสาเหตุเกิดจากโรคเหงือกอักเสบ ทันตแพทย์จะทำการขูดหินปูนเพื่อกำจัดคราบแบคทีเรียที่เกาะแน่นบริเวณผิวฟันและใต้ขอบเหงือกออก

การผ่าฟันคุด

หากพบว่าฟันกรามซี่ในสุดดันเหงือกจนอักเสบ ทันตแพทย์จะทำการผ่าตัดเพื่อนำตัวฟันคุดออก ช่วยหยุดวงจรการติดเชื้อซ้ำซาก

การรักษารากฟัน

กรณีที่ฟันผุลึกจนติดเชื้อทะลุโพรงประสาท ทันตแพทย์จะทำการรักษารากฟันเพื่อขจัดเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อออกและเก็บรักษาฟันแท้ไว้

เหงือกอักเสบ เหงือกบวม เบิกประกันสังคมได้ไหม?

ผู้ประกันตนสามารถใช้สิทธิทำฟันประกันสังคมเพื่อแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายในการรักษาอาการเหงือกบวมได้ โดยแบ่งเงื่อนไขการเบิกจ่ายตามระดับความรุนแรงดังนี้

การรักษาเบื้องต้น: ขูดหินปูน

หากเป็นการขูดหินปูนเพื่อป้องกันหรือรักษาเหงือกอักเสบระยะเริ่มต้น สามารถใช้สิทธิทำฟันประกันสังคมได้ (วงเงินไม่เกิน 900 บาท/ปี โดยไม่ต้องสำรองจ่าย)

การรักษาโรคเหงือกขั้นสูง

หากเป็นโรคปริทันต์อักเสบ (โรคเหงือกขั้นรุนแรง) อาจจำเป็นต้องทำการเกลารากฟันหรือผ่าตัดเหงือก ซึ่งการรักษาเฉพาะทางเหล่านี้ไม่ครอบคลุมในสิทธิประกันสังคมแบบเบิกจ่ายทั่วไป ผู้ประกันตนจะต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายส่วนต่างเอง

กรณีมีอาการรุนแรงเฉียบพลัน

หากเหงือกอักเสบติดเชื้อจนมีผลข้างเคียงต่อร่างกาย เช่น เหงือกบวมรุนแรงปูดออกมานอกใบหน้า ปวดศีรษะ มีไข้ คุณสามารถเข้ารับการรักษาได้ที่โรงพยาบาลตามสิทธิ โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย (ตามเงื่อนไขของโรงพยาบาล)

ค่ารักษาอาการเหงือกบวม ราคาเท่าไหร่? (อัปเดต 2569)

คลินิกทันตกรรม Smile Seasons ประเมินค่ารักษาตามสาเหตุของอาการบวม นี่คือตารางราคาเริ่มต้นสำหรับการรักษาที่เกี่ยวข้อง

* ราคาอาจมีการเปลี่ยนแปลง แนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินค่ารักษาจริงตามความซับซ้อนของอาการ

ปรึกษาปัญหาเหงือกบวมกับทันตแพทย์เฉพาะทาง

อาการเหงือกบวมเป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม หากปล่อยทิ้งไว้อาจนำไปสู่ปัญหาโรคปริทันต์ขั้นรุนแรงและทำให้สูญเสียฟันแท้ได้ ทันตแพทย์เฉพาะทางด้านปริทันตวิทยา (หมอเอก) พร้อมวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงและให้การรักษาที่ปลอดภัย Smile Seasons Dental Clinic เปิดให้บริการทุกวัน 10.00 - 20.00 น. ทั้ง 10 สาขาทั่วกรุงเทพฯ สามารถทักปรึกษาแอดมินหรือนัดหมายคิวตรวจเบื้องต้นได้ฟรีผ่านช่องทาง LINE ครับ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)