เหงือกอักเสบ คืออะไร? เช็กอาการ วิธีรักษา และราคา 2026
เหงือกอักเสบ (Gingivitis) คือการอักเสบที่จำกัดอยู่บริเวณเหงือก มักสัมพันธ์กับคราบจุลินทรีย์ตามขอบเหงือก อาการที่พบได้คือเหงือกบวมแดง เลือดออกขณะแปรงฟัน หรือมีกลิ่นปาก ภาวะนี้ยังไม่มีการสูญเสียกระดูกหรือเนื้อเยื่อยึดฟัน และมักกลับสู่ภาวะสุขภาพดีได้เมื่อควบคุมคราบและรักษาต้นเหตุอย่างเหมาะสม
หากการอักเสบดำเนินต่อในผู้ที่มีความเสี่ยง อาจพัฒนาเป็นโรคปริทันต์ซึ่งทำลายเนื้อเยื่อรองรับฟันได้ บทความนี้อธิบายวิธีแยกสัญญาณเบื้องต้น การตรวจ วิธีดูแล และราคาขูดหินปูนกับเกลารากฟัน โดยการวินิจฉัยจริงต้องอาศัยการตรวจร่องเหงือกและภาพรังสีตามข้อบ่งชี้
การใช้สิทธิประกันสังคม: ผู้ประกันตนอาจใช้สิทธิทันตกรรมประกันสังคม กับการขูดหินปูนได้ตามรายการ วงเงินคงเหลือ และเงื่อนไขปัจจุบัน แนะนำให้สอบถามสาขาและตรวจสอบสิทธิก่อนนัด
เหงือกอักเสบ (Gingivitis) คืออะไร? สาเหตุเกิดจากอะไร?
เหงือกอักเสบ คือภาวะที่เนื้อเยื่อเหงือกรอบฟันอักเสบ แต่ยังไม่มีการสูญเสียเนื้อเยื่อยึดฟันหรือกระดูก สาเหตุที่พบบ่อยคือการสะสมของ คราบจุลินทรีย์ (Plaque) ตามขอบเหงือกและซอกฟัน หากคราบแข็งตัวเป็นหินปูนจะไม่สามารถแปรงออกเองและต้องให้ทันตแพทย์หรือบุคลากรทันตกรรมทำความสะอาด
คราบพลัคเป็นแผ่นชีวภาพที่มีแบคทีเรียเกาะบนผิวฟัน เมื่อสะสมต่อเนื่องจะกระตุ้นการตอบสนองอักเสบ ทำให้เหงือกแดง บวม และเลือดออกง่าย ปัจจัยอื่นที่อาจเพิ่มความเสี่ยงหรือทำให้อาการควบคุมยากขึ้น ได้แก่ การสูบบุหรี่ เบาหวาน การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน ภาวะปากแห้ง ยาบางชนิด และตำแหน่งฟันหรือเครื่องมือที่ทำความสะอาดยาก
เหงือกอักเสบกับโรคปริทันต์ต่างกันอย่างไร
เหงือกอักเสบและโรคปริทันต์เป็นคนละการวินิจฉัย เหงือกอักเสบจำกัดอยู่ที่เนื้อเยื่อเหงือก ส่วนโรคปริทันต์มีการสูญเสียเนื้อเยื่อยึดฟันหรือกระดูกแล้ว เหงือกอักเสบที่ไม่ได้ควบคุมอาจพัฒนาเป็นโรคปริทันต์ในผู้ที่มีความเสี่ยง แต่ความเร็วและความรุนแรงต่างกันในแต่ละคน
- เหงือกอักเสบ (Gingivitis): เหงือกแดง บวม หรือเลือดออกง่าย โดยยังไม่มีการสูญเสียกระดูกและเนื้อเยื่อยึดฟัน มักกลับสู่ภาวะสุขภาพดีได้เมื่อกำจัดคราบและควบคุมปัจจัยเสี่ยง
- โรคปริทันต์ (Periodontitis): มีการสูญเสียเนื้อเยื่อรองรับฟัน อาจพบร่องเหงือกลึก เหงือกร่น ฟันโยก หรือฟันเคลื่อน ทันตแพทย์จะจัด Stage I–IV ตามความรุนแรงและความซับซ้อน พร้อม Grade A–C ตามแนวโน้มการดำเนินโรคและปัจจัยเสี่ยง
- การประเมิน: รูปลักษณ์ภายนอกอย่างเดียวแยกสองภาวะไม่ได้ ต้องวัดร่องเหงือก ตรวจระดับการยึดเกาะ ฟันโยก และพิจารณาภาพรังสีเพื่อดูระดับกระดูกตามข้อบ่งชี้
เปรียบเทียบอาการและแนวทางรักษา
ตารางนี้ใช้ทำความเข้าใจภาพรวม ไม่สามารถยืนยันโรคจากอาการเพียงอย่างเดียว เพราะโรคปริทันต์ระยะแรกอาจไม่มีอาการปวดหรือฟันโยกชัดเจน
| จุดสังเกต / อาการ | เหงือกอักเสบ (Gingivitis) | โรคปริทันต์ (Periodontitis) |
|---|---|---|
| ระดับความรุนแรง | การอักเสบจำกัดอยู่ที่เหงือก | มีการสูญเสียเนื้อเยื่อยึดฟันหรือกระดูก ตั้งแต่ระยะแรกถึงรุนแรง |
| ลักษณะเหงือก | บวม แดง มีเลือดออกง่ายเวลาแปรงฟัน | เหงือกร่น ร่องเหงือกลึก เหงือกแยกออกจากฟัน |
| ความแข็งแรงของฟัน | ฟันยังแน่น ไม่โยก | ฟันโยก ตำแหน่งฟันเปลี่ยน มีช่องห่าง |
| อาการร่วมอื่นๆ | อาจมีกลิ่นปากหรือเลือดออก แต่บางคนแทบไม่มีอาการ | อาจมีกลิ่นปาก หนอง เคี้ยวไม่สบาย หรือไม่มีอาการชัดในระยะแรก |
| เป้าหมายการรักษา | ควบคุมคราบและกำจัดหินปูนเมื่อมี เพื่อให้การอักเสบลดลง | ควบคุมโรค ลดร่องลึก และรักษาฟันให้อยู่ได้นาน บางรอยโรคอาจพิจารณาการสร้างเนื้อเยื่อใหม่ |
เหงือกบวมแดงร่วมกับอาการปวดฟัน สัญญาณเตือนที่ต้องระวัง
หากเหงือกบวมเฉพาะจุดและปวดฟันตุบ อาจไม่ได้เกิดจากคราบหินปูนเพียงอย่างเดียว แต่สัมพันธ์กับรอยโรคอื่นที่ต้องตรวจแยกสาเหตุ เช่น:
- การติดเชื้อจากโพรงประสาทฟัน: รอยผุลึกหรือการบาดเจ็บอาจทำให้เกิดการอักเสบที่ปลายรากและมีตุ่มหนองบริเวณเหงือก ทันตแพทย์จะประเมินว่าสามารถเก็บฟันด้วยการรักษารากฟันได้หรือควรใช้วิธีอื่น
- เหงือกรอบฟันคุดอักเสบ: มักเกิดบริเวณฟันกรามซี่ในสุด อาจมีปวด บวม กลิ่นปาก หรืออ้าปากได้น้อยลง การดูแลระยะเฉียบพลันและการพิจารณาผ่าฟันคุดขึ้นอยู่กับตำแหน่งฟันและผลตรวจ
ควรนัดตรวจเร็วเมื่อมีหนอง ปวดมาก ฟันโยก หรือบวมเพิ่มขึ้น หากมีไข้ บวมลาม กลืนหรือหายใจลำบาก หรืออ้าปากได้น้อยลง ควรรับการประเมินเร่งด่วน
วิธีรักษาเหงือกอักเสบ และโรคปริทันต์
การรักษาขึ้นอยู่กับการวินิจฉัย ปริมาณหินปูน ระดับการสูญเสียเนื้อเยื่อรองรับฟัน และปัจจัยเสี่ยง ทันตแพทย์จะตรวจและวางแผนร่วมกับคนไข้ และอาจส่งต่อทันตแพทย์เฉพาะทางปริทันตวิทยาเมื่อเคสซับซ้อน
1. การขูดหินปูน (Scaling)
การขูดหินปูนกำจัดหินปูนเหนือเหงือกและบริเวณขอบเหงือกที่แปรงออกเองไม่ได้ เหมาะกับการควบคุมเหงือกอักเสบเมื่อพบหินปูน ระยะเวลาทำขึ้นอยู่กับปริมาณหินปูน จำนวนตำแหน่ง และความไวของฟันแต่ละคน
2. การเกลารากฟัน (Root Planing)
เมื่อพบโรคปริทันต์และคราบใต้เหงือก ทันตแพทย์อาจเกลารากฟันเพื่อทำความสะอาดผิวรากและร่องปริทันต์ โดยอาจใช้ยาชาเฉพาะที่ จำนวนครั้งขึ้นอยู่กับจำนวนซี่ ความลึกของร่องเหงือก และการตอบสนองหลังรักษา จากนั้นต้องนัดประเมินว่าเลือดออกและร่องลึกลดลงหรือไม่
3. การผ่าตัดเหงือก (Flap Surgery / OFD)
หากยังมีร่องปริทันต์ลึกหรือรอยโรคที่เข้าถึงยากหลังการรักษาแบบไม่ผ่าตัด ทันตแพทย์เฉพาะทางอาจพิจารณาผ่าตัดเปิดเหงือกเพื่อทำความสะอาด ลดร่องลึก หรือสร้างเนื้อเยื่อและกระดูกบางส่วนในรอยโรคที่เหมาะสม การถอนฟันและใส่รากฟันเทียมจะพิจารณาเมื่อพยากรณ์โรคของฟันไม่เหมาะกับการเก็บรักษา
4. วิธีรักษาเหงือกอักเสบด้วยตัวเองที่บ้าน ทำได้แค่ไหน
แปรงฟันวันละสองครั้งด้วยแปรงขนนุ่มและทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน โดยเลือกไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันให้เหมาะกับช่อง การควบคุมคราบช่วยให้เหงือกอักเสบจากคราบจุลินทรีย์ดีขึ้น แต่หินปูนที่แข็งแล้วต้องให้ทันตแพทย์หรือบุคลากรทันตกรรมกำจัด
หากเลือดออก บวม หรือเจ็บไม่ดีขึ้นแม้ปรับการทำความสะอาดแล้ว ควรนัดตรวจ เพราะอาจมีหินปูน โรคปริทันต์ ฟันผุ ยาที่ใช้ หรือภาวะสุขภาพอื่นเกี่ยวข้อง ไม่ควรวินิจฉัยจากระยะเวลาของอาการเพียงอย่างเดียว
ห้ามใช้ของแหลมเขี่ยหรือเจาะเหงือก และไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะรับประทานเอง เพราะยาไม่ทดแทนการกำจัดต้นเหตุและอาจทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์หรือเชื้อดื้อยา
ราคาค่ารักษาโรคเหงือก ขูดหินปูน และเกลารากฟัน 2026
ที่ Smile Seasons Dental Clinic เรามีทีมทันตแพทย์เฉพาะทางพร้อมดูแลสุขภาพเหงือกของคุณ ค่าใช้จ่ายในการรักษาจะประเมินตามความรุนแรงของโรค ดังนี้ครับ
| รายการรักษา | ราคา (บาท) | หน่วย | หมายเหตุ |
|---|---|---|---|
| ขูดหินปูนและขัดฟัน (หินปูนน้อย-ปานกลาง) | 1,000 - 1,200 | ครั้ง | ใช้สิทธิประกันสังคม 900 บาทได้ |
| ขูดหินปูนและขัดฟัน (หินปูนมาก) | 1,300 - 1,500 | ครั้ง | - |
| เกลารากฟัน (Root planing) | 500 | ซี่ | กรณีทำเฉพาะซี่ |
| เกลารากฟัน เหมาแบ่งทำเป็นส่วน | 1,800 - 2,000 | Quadrant (1/4 ปาก) | ประเมินจำนวนส่วนและผู้ให้การรักษาตามความซับซ้อน |
| ผ่าตัดตกแต่งเหงือกและกระดูกเบ้าฟัน (OFD) | 6,000 - 8,000 | ตำแหน่ง | ประเมินจากความรุนแรงของรอยโรค |
* ราคาอาจมีการเปลี่ยนแปลง แนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินค่ารักษาจริง
สอบถามข้อมูลเบื้องต้นทาง LINE แล้วนัดตรวจร่องเหงือกและประเมินแผนรักษาตามสภาพจริง
รักษาเหงือกอักเสบตั้งแต่ระยะแรก ก่อนลามถึงกระดูก
เหงือกอักเสบจากคราบจุลินทรีย์มักกลับสู่ภาวะสุขภาพดีได้เมื่อควบคุมคราบและกำจัดหินปูนตามข้อบ่งชี้ ส่วนโรคปริทันต์ต้องรักษาและติดตามต่อเนื่องเพื่อลดการสูญเสียเนื้อเยื่อรองรับฟัน Smile Seasons Dental Clinic ให้บริการขูดหินปูนเริ่ม 1,000 บาทต่อครั้ง และเกลารากฟันเริ่ม 500 บาทต่อซี่ ราคาอาจเปลี่ยนแปลงตามผลตรวจ เปิดทุกวัน 10.00 ถึง 20.00 น. ทั้ง 10 สาขา ทัก LINE @smileseasons.dc เพื่อนัดประเมิน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ระยะเวลาฟื้นตัวขึ้นอยู่กับสาเหตุ ปริมาณคราบและหินปูน รวมถึงการดูแลช่องปาก เหงือกอักเสบจากคราบจุลินทรีย์มักดีขึ้นเมื่อควบคุมคราบได้และรับการทำความสะอาดโดยทันตแพทย์เมื่อมีหินปูน หากเลือดออก บวม หรือเจ็บไม่ดีขึ้น ควรตรวจหาสาเหตุ
ยาไม่ได้กำจัดคราบจุลินทรีย์หรือหินปูนซึ่งเป็นสาเหตุที่พบบ่อย จึงควรตรวจหาต้นเหตุก่อนใช้ยา ทันตแพทย์จะพิจารณายาบรรเทาปวดหรือต้านจุลชีพตามอาการ ประวัติแพ้ยา โรคประจำตัว และข้อบ่งชี้เฉพาะบุคคล ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะรับประทานเอง
หลีกเลี่ยงการบีบหรือใช้ของแหลมเจาะบริเวณที่บวม และนัดพบทันตแพทย์เพื่อหาสาเหตุ หากมีไข้ บวมลาม กลืนหรือหายใจลำบาก อ้าปากได้น้อยลง หรืออาการทรุดเร็ว ควรรับการประเมินเร่งด่วน
เครื่องมือจัดฟันทำให้คราบสะสมรอบแบร็กเก็ตและขอบเหงือกได้ง่ายขึ้น แต่เหงือกบวมอาจมีสาเหตุอื่นร่วมด้วย ควรปรับวิธีทำความสะอาดและให้ทันตแพทย์กำหนดรอบตรวจหรือขูดหินปูนตามปริมาณคราบและความเสี่ยงของแต่ละคน
เหงือกเป็นหนองควรได้รับการตรวจโดยเร็ว เพราะอาจเกิดจากฝีปริทันต์ การติดเชื้อจากรากฟัน หรือสาเหตุอื่น ทันตแพทย์จะระบายหนองและกำจัดต้นเหตุตามผลตรวจ ส่วนยาปฏิชีวนะจะใช้เมื่อมีข้อบ่งชี้ เช่น การติดเชื้อกระจายหรือมีอาการทางระบบ
น้ำเกลืออุ่นอาจช่วยให้รู้สึกสบายขึ้นชั่วคราว แต่ไม่สามารถกำจัดหินปูนหรือใช้แทนการตรวจได้ การรักษาหลักคือควบคุมคราบด้วยการแปรงและทำความสะอาดซอกฟัน พร้อมรับการทำความสะอาดโดยทันตแพทย์เมื่อมีหินปูน
โรคปริทันต์เป็นภาวะเรื้อรังที่ควบคุมให้สงบและลดความเสี่ยงสูญเสียฟันได้ด้วยการรักษาและดูแลต่อเนื่อง เนื้อเยื่อที่สูญเสียอาจไม่กลับคืนทั้งหมด แต่รอยโรคบางรูปแบบอาจพิจารณาการรักษาเพื่อสร้างเนื้อเยื่อหรือกระดูกบางส่วนได้ตามข้อบ่งชี้
สิทธิประกันสังคมครอบคลุมบริการทันตกรรมตามรายการและวงเงินที่กำหนด ผู้ประกันตนควรตรวจสอบสิทธิคงเหลือ เงื่อนไขการเบิก และสถานะการให้บริการของสาขาก่อนนัด เพราะเงื่อนไขอาจเปลี่ยนแปลงได้
แหล่งอ้างอิง
-
ภาควิชาปริทันตวิทยา คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย การสังเกตอาการโรคเหงือกและโรคปริทันต์ (รำมะนาด) รวมถึงลักษณะเหงือกบวมแดง เลือดออกง่าย และฟันโยกในระยะรุนแรง dent.chula.ac.th ↗
-
สำนักงานประกันสังคม (SSO) ข้อมูลสิทธิประโยชน์และช่องทางตรวจสอบเงื่อนไขบริการทันตกรรมของผู้ประกันตน sso.go.th ↗
-
National Institute of Dental and Craniofacial Research สาเหตุ อาการ การตรวจ และแนวทางรักษาเหงือกอักเสบกับโรคปริทันต์ nidcr.nih.gov ↗
-
European Federation of Periodontology ระบบจำแนกโรคปริทันต์ตาม Stage และ Grade รวมถึงแนวทางรักษาแบบเป็นขั้นตอน efp.org ↗
-
American Dental Association หลักการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างเหมาะสมในภาวะปวดและบวมจากการติดเชื้อในช่องปาก ada.org ↗
ผู้เขียนบทความ
อ.ทพ.ดร.สุพลเทพ ตีระกนก (หมออู๊ด)
- Certificate of Advanced Graduate Study in Periodontology, Boston University, USA
- Doctor of Sciences in Dentistry in Periodontology, Boston University, USA (ปริญญาเอก)
- Master of Education, The University of Illinois at Urbana-Champaign, USA
- Master of Science in Clinical Education, The University of Edinburgh, UK
- อาจารย์ประจำคณะทันตแพทยศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
- ทันตแพทยศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์ (เกียรตินิยมอันดับ 2)