วิธีใส่รีเทนเนอร์ ดูแลอย่างไร ไม่ให้ฟันล้ม 2026
รีเทนเนอร์ต้องใส่ตามตารางที่ทันตแพทย์จัดฟันกำหนด เพราะฟันยังมีโอกาสเคลื่อนหลังถอดเครื่องมือ ช่วงแรกบางคนอาจต้องใส่แบบถอดได้เกือบตลอดวันก่อนลดเหลือกลางคืน ส่วนบางคนเริ่มใส่เฉพาะกลางคืนได้เลย ตารางจริงขึ้นกับปัญหาเดิม การเคลื่อนฟัน และชนิดของรีเทนเนอร์
หลักดูแลง่ายที่สุดคือ ถอดก่อนกิน เก็บในกล่อง ล้างทุกวันด้วยน้ำอุณหภูมิปกติ และไม่นำไปโดนความร้อน หากรีเทนเนอร์หาย แตก หลวม แน่นผิดปกติ หรือใส่ไม่สุด ควรติดต่อคลินิกเร็วและไม่ดัดหรือตัดเอง
ควรนัดตรวจ: ใส่ไม่ลงหรือไม่สุด เจ็บมาก มีขอบคม ลวดหลุด รีเทนเนอร์แตกหรือบิดงอ เหงือกบวมเลือดออก หรือฟันเปลี่ยนตำแหน่ง อย่ากัดให้เข้าที่ ใช้น้ำร้อน ดัดลวด หรือติดกาวเอง
ทำไมต้องใส่รีเทนเนอร์หลังจัดฟัน
หลังฟันถูกเคลื่อนไปยังตำแหน่งใหม่ กระดูกและเนื้อเยื่อรอบรากฟันต้องใช้เวลาปรับตัว ขณะเดียวกันแรงจากริมฝีปาก ลิ้น การกัดเคี้ยว และการเปลี่ยนแปลงตามวัยยังทำให้ฟันเคลื่อนได้ รีเทนเนอร์จึงทำหน้าที่คงตำแหน่งฟันหลังการรักษา ไม่ได้ใช้เคลื่อนฟันแบบเครื่องมือจัดฟัน
การไม่ใส่ตามแผนเพิ่มโอกาสเกิด relapse หรือฟันเคลื่อนกลับ ทิศทางและปริมาณการเคลื่อนไม่เท่ากันในแต่ละคน ผู้ที่เคยมีฟันห่าง ฟันหมุน หรือแนวฟันเปลี่ยนมากอาจต้องติดตามเฉพาะทางมากขึ้น หากต้องการเทียบวัสดุและข้อดีข้อจำกัด ควรอ่านหน้าประเภทรีเทนเนอร์แยกจากคำแนะนำการดูแลหน้านี้
ใส่รีเทนเนอร์กี่ชั่วโมง และต้องใส่กี่ปี
ไม่มีจำนวนชั่วโมงเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ทันตแพทย์อาจให้ใส่เกือบเต็มเวลาในระยะแรก โดยถอดเฉพาะตอนกินและทำความสะอาด แล้วจึงลดเหลือช่วงนอน หรืออาจเริ่มจากกลางคืนตามชนิดเครื่องมือและความมั่นคงของเคส รีเทนเนอร์แบบติดแน่นอยู่ในปากตลอดเวลาแต่ต้องตรวจจุดยึดและทำความสะอาดรอบลวด
| ช่วงแรกหลังถอดเครื่องมือ | พยุงฟันระหว่างเนื้อเยื่อปรับตัว | ใส่ตามชั่วโมงที่ทันตแพทย์สั่ง ห้ามลดเวลาเอง |
|---|---|---|
| ช่วงคงผลระยะยาว | ลดการเคลื่อนตามวัยและแรงในช่องปาก | มักใส่กลางคืนต่อเนื่องตามแผนเฉพาะบุคคล |
| ลืมใส่หรือเว้นไปหลายวัน | ประเมินว่าฟันเริ่มเคลื่อนหรือไม่ | ลองใส่อย่างนุ่มนวล หากไม่สุดหรือเจ็บมากให้ติดต่อคลินิก |
| รีเทนเนอร์แบบติดแน่น | คงตำแหน่งฟันบางซี่ตลอดเวลา | ตรวจลวดและกาวเป็นระยะ พร้อมดูแลซอกฟันทุกวัน |
หากต้องการคงตำแหน่งฟันให้นาน แนวทางจากสมาคมจัดฟันหลายแห่งสนับสนุนการ retention ระยะยาว แต่ความถี่อาจเปลี่ยนตามการตรวจ ไม่ควรใช้คำแนะนำของคนอื่นแทนแผนของตนเอง
วิธีใส่ ถอด และเก็บรีเทนเนอร์ให้ถูกต้อง
ก่อนใส่
- แปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟัน เพื่อลดคราบอาหารที่ถูกกักใต้รีเทนเนอร์
- ล้างมือและตรวจรอยร้าว ขอบคม ลวดงอ หรือกลิ่นผิดปกติ
- ล้างรีเทนเนอร์ด้วยน้ำอุณหภูมิปกติก่อนใส่
ขณะใส่และถอด
วางรีเทนเนอร์ให้ตรงแนวแล้วใช้นิ้วกดเบา ๆ ทั้งสองข้างจนเข้าที่ ไม่ควรกัดเพื่อบังคับให้ลง เพราะอาจแตกร้าวหรือกดฟันผิดตำแหน่ง ตอนถอดให้ใช้นิ้วเกี่ยวขอบด้านหลังทั้งซ้ายและขวาสลับกันอย่างสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงการดึงด้านเดียวแรง ๆ โดยเฉพาะรีเทนเนอร์ใส
หลังถอด
ล้างทันทีและใส่กล่องแข็งที่สะอาดและระบายอากาศ อย่าห่อกระดาษทิชชูหรือวางบนถาดอาหาร เพราะมักถูกทิ้งโดยไม่ตั้งใจ ไม่ควรเก็บหลวม ๆ ในกระเป๋า วางในรถ หรือปล่อยให้สัตว์เลี้ยงเข้าถึง
วิธีล้างรีเทนเนอร์แบบใส แบบลวด และแบบติดแน่น
วัสดุของรีเทนเนอร์แตกต่างกัน จึงควรยึดคำแนะนำที่ได้รับตอนส่งมอบเป็นหลัก หากไม่แน่ใจว่าผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดใช้กับวัสดุของคุณได้หรือไม่ ให้สอบถามคลินิกก่อนแช่
| รีเทนเนอร์ใส | ล้างน้ำอุณหภูมิปกติ ใช้แปรงขนนุ่มแยกกับสบู่อ่อน แล้วล้างให้หมด | น้ำร้อน ยาสีฟันผงขัด น้ำยาฟอกขาว และเครื่องล้างจาน |
|---|---|---|
| รีเทนเนอร์แบบลวด | แปรงแผ่นอะคริลิกและรอบลวดอย่างเบามือ ล้างซอกที่กักคราบ | บิดลวด ขูดคราบด้วยของคม และแช่สารเคมีที่ไม่ทราบความเข้ากันได้ |
| รีเทนเนอร์แบบติดแน่น | แปรงรอบลวด ใช้ไหมขัดฟันร่วมกับตัวนำไหมหรือแปรงซอกฟันตามคำแนะนำ | ดึงลวดเอง ปล่อยคราบสะสม และขาดนัดตรวจเมื่อกาวหลุด |
เม็ดฟู่หรือน้ำยาสำหรับรีเทนเนอร์อาจใช้เสริมตามฉลากและคำแนะนำของทันตแพทย์ แต่ไม่แทนการล้างคราบทุกวัน หากมีคราบแข็งที่ขัดไม่ออก อาจต้องให้คลินิกช่วยตรวจแทนการแช่นานหรือใช้สารเข้มข้นเอง
ข้อห้ามหลังทำรีเทนเนอร์ และสิ่งที่ควรเลี่ยง
- ห้ามใช้น้ำร้อนหรือต้ม เพราะรีเทนเนอร์พลาสติกหรืออะคริลิกอาจเสียรูปและไม่พอดีกับฟัน
- อย่ากินอาหารขณะใส่แบบถอดได้ เว้นแต่ทันตแพทย์สั่งเฉพาะเคส เพราะเครื่องมืออาจแตก มีคราบ หรือกักน้ำตาลและกรด
- อย่ากัดให้เข้าที่ ควรใช้นิ้วกดตามแนว หากใส่ไม่สุดต้องหาสาเหตุ
- อย่าห่อทิชชู ให้เก็บในกล่องทุกครั้งเพื่อลดการหายและการแตก
- อย่าดัด ตัด กรอ หรือติดกาวเอง เพราะอาจเปลี่ยนแรงที่กระทำต่อฟันและบาดเนื้อเยื่อ
- อย่าใช้สารฟอกขาวหรือผลิตภัณฑ์ไม่ทราบส่วนผสม ให้ใช้เฉพาะสิ่งที่เหมาะกับวัสดุ
- อย่าหยุดใส่เองเมื่อแน่น ความแน่นอาจเป็นสัญญาณว่าฟันเริ่มเคลื่อน ควรประเมินความพอดี
- อย่าละเลยรีเทนเนอร์ติดแน่น ลวดหรือกาวที่หลุดบางตำแหน่งอาจไม่เห็นชัด แต่ฟันซี่นั้นอาจเริ่มเคลื่อน
รีเทนเนอร์หาย แตก แน่น หลวม หรือใส่ไม่ลงทำอย่างไร
| หาย | ค้นในกล่องและจุดที่ถอด แล้วติดต่อคลินิกเพื่อประเมินการทำใหม่ | รอหลายสัปดาห์โดยไม่แจ้ง เพราะฟันอาจเคลื่อน |
|---|---|---|
| แตกหรือมีขอบคม | หยุดใช้ส่วนที่บาด เก็บทุกชิ้น และส่งภาพให้คลินิก | ติดกาว ตัด หรือขัดจนรูปร่างเปลี่ยน |
| แน่นแต่ยังลงครบ | ใส่อย่างนุ่มนวลและสอบถามตารางใส่เพิ่ม | กัดฝืนหรือทนปวดมากโดยไม่ประเมิน |
| ใส่ไม่สุด | นัดตรวจตำแหน่งฟันและความพอดีของชิ้นงาน | ใช้แรงบังคับหรือดัดเครื่องมือเอง |
| ลวดติดแน่นหลุด | ติดต่อทันตแพทย์และระวังปลายลวดบาด | ดึงลวดออกเองหรือปล่อยไว้นาน |
หากจำเป็นต้องทำชิ้นใหม่ ค่ารีเทนเนอร์ตามบัญชีราคากลางของคลินิกเริ่มที่ 2,500 บาทต่อชิ้น แต่ราคาจริงขึ้นกับชนิดและการประเมิน สามารถดูรายละเอียดในหน้าราคารีเทนเนอร์
* ราคาอาจมีการเปลี่ยนแปลง แนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินค่ารักษาจริง
รีเทนเนอร์ควรเปลี่ยนเมื่อไร
รีเทนเนอร์ไม่มีอายุใช้งานตายตัว ควรให้ทันตแพทย์ประเมินเมื่อมีรอยแตก รูทะลุ การบิดงอ ลวดหลวม กลิ่นหรือคราบที่ทำความสะอาดไม่ได้ หรือความพอดีเปลี่ยนไป รีเทนเนอร์ใสอาจสึกจากการกัดฟัน ส่วนรีเทนเนอร์แบบลวดอาจต้องปรับหรือซ่อมโดยผู้เชี่ยวชาญ ผู้ที่กัดฟันไม่ควรซ้อนเฝือกสบฟันกับรีเทนเนอร์เอง เพราะอาจเปลี่ยนการสบฟัน
หากกำลังเลือกระหว่างแบบใส แบบลวด และรีเทนเนอร์โลหะ ให้พิจารณาความเสี่ยงแตก ความสะดวกทำความสะอาด ความสวยงาม และแผนของทันตแพทย์ มากกว่าดูอายุใช้งานจากวัสดุเพียงอย่างเดียว
ส่งภาพรีเทนเนอร์และภาพขณะใส่ พร้อมระบุวันที่เริ่มมีปัญหาทาง LINE เพื่อสอบถามข้อมูลก่อนนัดตรวจ
ใส่สม่ำเสมอ เก็บให้ถูก และแก้ปัญหาให้เร็ว
ผลหลังจัดฟันไม่ได้สิ้นสุดวันที่ถอดเครื่องมือ การใส่รีเทนเนอร์ตามแผน ดูแลความสะอาด และตรวจความพอดีเมื่อมีความเปลี่ยนแปลงช่วยลดโอกาสฟันเคลื่อน หากต้องทำใหม่ Smile Seasons Dental Clinic เปิดทุกวัน 10.00 - 20.00 น. ทั้ง 10 สาขา โทร 02-114-3274
คำถามที่พบบ่อยเรื่องการใส่และดูแลรีเทนเนอร์
แหล่งอ้างอิง
- American Association of Orthodontistsคำแนะนำเรื่องการใส่ การเก็บ และการดูแลรีเทนเนอร์หลังจัดฟันaaoinfo.org ↗
- American Association of Orthodontistsวิธีทำความสะอาดและข้อควรเลี่ยง เช่น น้ำร้อน สารรุนแรง และการกินขณะใส่aaoinfo.org ↗
- British Orthodontic Societyแนวทาง retention ระยะยาวและการดูแลรีเทนเนอร์แบบถอดได้กับแบบติดแน่นbos.org.uk ↗
- Nottingham University Hospitals NHS Trustข้อมูลผู้ป่วยเรื่องการใส่ การล้าง การเก็บ และการรับมือเมื่อรีเทนเนอร์หายหรือแตกnuh.nhs.uk ↗
- Dorset County Hospital NHS Foundation Trustคำแนะนำการใส่ระยะยาว การใช้สบู่เหลว น้ำเย็น และการติดต่อเมื่อเครื่องมือไม่พอดีdchft.nhs.uk ↗
ผู้เขียนบทความ
