ฟันฝัง คืออะไร? ต้องผ่าไหม เช็กอาการ วิธีรักษาและราคา

ฟันฝัง คือฟันที่ยังไม่ขึ้นมาในช่องปากตามตำแหน่งหรือช่วงเวลาที่ควร แม้ตัวฟันจะก่อตัวอยู่ใต้เหงือกหรือในกระดูกขากรรไกร ฟันบางซี่เฝ้าติดตามได้ แต่บางซี่ต้องเปิดทางให้ขึ้น ใช้การ จัดฟัน ดึงเข้าตำแหน่ง หรือผ่าออกเมื่อเสี่ยงทำลายฟันข้างเคียง การตัดสินใจจึงต้องดูชนิดฟัน อายุ ทิศทาง รากฟัน และภาพรังสี ไม่ใช่ตัดสินจากคำว่า “ฝัง” เพียงอย่างเดียว

ฟันฝัง คืออะไร ต่างจากฟันคุดอย่างไร

ลองนึกถึงฟันแท้ที่ควรโผล่ขึ้นมาแทนฟันน้ำนม แต่เมื่อผ่านไปนานกลับยังเห็นเป็นช่องว่าง หรือฟันน้ำนมยังอยู่ทั้งที่ซี่เดียวกันอีกข้างขึ้นแล้ว ตัวฟันแท้อาจกำลังอยู่ใต้เหงือก เอียงออกจากเส้นทางเดิม หรือมีสิ่งขวางอยู่ ภาพลักษณะนี้คือสิ่งที่คนทั่วไปเรียกว่า ฟันฝัง ฟันไม่ขึ้น หรือฟันค้างในกระดูก

คำภาษาอังกฤษที่พบมีทั้ง Embedded Tooth และ Impacted Tooth ในการสื่อสารทั่วไปอาจใช้ทับซ้อนกัน แต่ความหมายเชิงวินิจฉัยมีรายละเอียดต่างกันตามเกณฑ์ที่ใช้ คำว่า Impacted Tooth มักเน้นว่าฟันขึ้นสู่ตำแหน่งปกติไม่ได้จากพื้นที่ไม่พอ ทิศทางผิด หรือมีสิ่งกีดขวาง ส่วน Embedded Tooth เน้นว่าฟันยังฝังอยู่ในขากรรไกรโดยไม่ขึ้นตามปกติ ทันตแพทย์จึงไม่อาศัยชื่อเรียกอย่างเดียว แต่ตรวจว่าฟันซี่ใดอยู่ตรงไหนและเหตุใดจึงไม่ขึ้น

ฟันคุด เป็นฟันฝังหรือฟันขึ้นผิดทางรูปแบบหนึ่งที่คนรู้จักมากที่สุด โดยมักหมายถึงฟันกรามซี่ที่สาม แต่ฟันเขี้ยว ฟันหน้า ฟันกรามน้อย และฟันเกินก็ฝังได้เช่นกัน ความต่างสำคัญอยู่ที่เป้าหมายรักษา ฟันกรามซี่สุดท้ายที่ก่อโรคมักพิจารณาผ่าออก ขณะที่ฟันเขี้ยวฝังหลายกรณีอาจเก็บไว้และดึงเข้าสู่แนวฟัน

ฟันฝังเกิดจากอะไร พบที่ฟันซี่ไหน

ฟันแต่ละซี่มีช่วงเวลาและเส้นทางการขึ้นของตัวเอง เมื่อพื้นที่ในแนวฟันไม่พอ ทิศทางของหน่อฟันเบี่ยง หรือมีสิ่งกีดขวาง ฟันอาจหยุดอยู่ใต้เหงือกแทนที่จะขึ้นสู่ช่องปาก ปัจจัยหลายอย่างเกิดร่วมกันได้ จึงไม่ควรชี้ว่าเกิดจากขากรรไกรเล็กเพียงเหตุเดียว

พื้นที่ในแนวฟันไม่พอหรือฟันขึ้นผิดทิศทาง

ฟันที่กำลังขึ้นต้องมีทั้งช่องว่างและแนวทางเคลื่อนที่ หากฟันข้างเคียงเบียดเข้าหากันหรือหน่อฟันเอียงไปทางรากของอีกซี่ พื้นที่ที่เห็นจากด้านบนอาจดูพอ แต่เส้นทางใต้เหงือกยังถูกกีดขวางได้ ภาวะนี้พบได้บ่อยกับฟันเขี้ยวบนและฟันกรามซี่สุดท้าย

ฟันน้ำนมค้าง ฟันเกิน หรือก้อนเนื้อแข็งกีดขวาง

ฟันน้ำนมที่ไม่หลุดตามเวลาอาจอยู่ขวางทางฟันแท้ ขณะที่ฟันเกินหรือก้อนเนื้อจากการสร้างฟันผิดปกติอาจกินพื้นที่ในกระดูกและทำให้ฟันหน้าแท้ไม่ขึ้น เด็กบางคนจึงมีช่องว่างด้านหน้าเพียงข้างเดียว ทั้งที่ฟันซี่ตรงข้ามขึ้นมาแล้วหลายเดือน

การบาดเจ็บและความผิดปกติของการพัฒนาฟัน

อุบัติเหตุที่กระทบฟันน้ำนมด้านหน้าอาจรบกวนทิศทางหรือรูปร่างรากของฟันแท้ที่กำลังพัฒนาอยู่ใต้กระดูกได้ นอกจากนี้ยังมีความผิดปกติของการพัฒนาและภาวะทางพันธุกรรมบางชนิดที่สัมพันธ์กับฟันไม่ขึ้นหลายซี่ หากพบฟันฝังมากกว่าหนึ่งตำแหน่ง ทันตแพทย์จะซักประวัติและตรวจภาพรวมมากกว่าดูเฉพาะซี่ที่หายไป

ฟันฝังมีอาการอย่างไร ควรตรวจเมื่อไร

ฟันฝังจำนวนหนึ่งไม่ปวดและไม่มีเหงือกบวม คนไข้จึงมักทราบจากภาพรังสีก่อนจัดฟันหรือจากการตรวจฟันตามรอบ สัญญาณที่เห็นได้คือฟันแท้ไม่ขึ้นตามลำดับ ฟันน้ำนมค้างนาน มีช่องว่างด้านเดียว ฟันข้างเคียงเอียงเข้าหาช่อง หรือคลำได้เป็นปุ่มแข็งใต้เหงือกหรือเพดานปาก

เมื่อฟันฝังสัมพันธ์กับการอักเสบหรือกดโครงสร้างข้างเคียง อาจรู้สึกตึงลึกใต้เหงือก ปวดเป็นช่วง เหงือกบวม มีหนอง หรือฟันข้างเคียงเริ่มโยกและเปลี่ยนตำแหน่ง ถุงน้ำรอบตัวฟันบางชนิดขยายช้าและไม่ปวดในระยะแรก จึงไม่ควรรอให้เจ็บก่อนจึงค่อยตรวจ

ผู้ปกครองควรนัดตรวจเมื่อฟันแท้คู่เดียวกันขึ้นต่างกันนานผิดสังเกต ฟันหน้าไม่ขึ้นหลังฟันน้ำนมหลุด หรือฟันเขี้ยวยังไม่ขึ้นทั้งที่ฟันข้างเคียงขึ้นครบแล้ว ส่วนผู้ใหญ่ควรตรวจเร็วขึ้นเมื่อมีบวม ปวด ชา มีรสหรือกลิ่นผิดปกติ ฟันเคลื่อน หรือพบเงาผิดปกติจากภาพรังสีเดิม หากอาการเกิดบริเวณฟันกรามซี่สุดท้าย อ่านแนวทางแยกสาเหตุของ ปวดฟันคุดและเหงือกบวม เพิ่มเติมได้ อาการบวมลามร่วมกับไข้ กลืนลำบาก หรือหายใจไม่สะดวกถือเป็นเหตุให้รับการประเมินเร่งด่วน

ทันตแพทย์ตรวจฟันฝังอย่างไร

การตรวจเริ่มจากประวัติการขึ้นของฟัน การสูญเสียฟันน้ำนม อุบัติเหตุ และการจัดฟันเดิม จากนั้นทันตแพทย์ดูช่องว่าง แนวฟัน การสบฟัน และคลำบริเวณเหงือกทั้งด้านริมฝีปากและเพดานปาก ข้อมูลนี้ช่วยตั้งคำถามว่าฟันยังมีโอกาสขึ้นเองหรือมีบางอย่างขวางทางอยู่

ภาพรังสีพานอรามิกช่วยมองฟันและขากรรไกรโดยรวม ส่วนฟิล์มเฉพาะตำแหน่งช่วยดูรายละเอียดรากและฟันข้างเคียง การเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สามมิติไม่จำเป็นสำหรับทุกคน แต่ทันตแพทย์อาจใช้เมื่อภาพสองมิติยังบอกความสัมพันธ์กับรากฟัน เส้นประสาท หรือโพรงอากาศได้ไม่พอ การเลือกภาพต้องได้ข้อมูลที่เปลี่ยนแผนรักษาจริง ไม่ใช่ถ่ายมากไว้ก่อน

ผลตรวจจะตอบคำถามหลัก 4 ข้อ ได้แก่ ฟันซี่ใดฝังอยู่ มีพื้นที่ให้ขึ้นหรือไม่ ฟันสัมผัสหรือทำลายโครงสร้างข้างเคียงแล้วหรือยัง และโอกาสนำฟันเข้าสู่ตำแหน่งใช้งานมีมากเพียงใด หากแผนเกี่ยวข้องกับการดึงฟัน ทันตแพทย์ศัลยกรรมช่องปากและทันตแพทย์จัดฟันต้องวางตำแหน่งเปิดเหงือกและทิศทางแรงร่วมกัน

ฟันฝังต้องผ่าไหม รักษาแบบใดได้บ้าง

ฟันฝังไม่ต้องผ่าทุกคน เป้าหมายคือเก็บฟันที่มีคุณค่าและเคลื่อนเข้าสู่ตำแหน่งได้อย่างปลอดภัย ขณะเดียวกันต้องลดความเสียหายต่อรากฟัน เหงือก และกระดูก ฟันซี่เดียวกันจึงอาจได้คำแนะนำต่างกันตามอายุและตำแหน่งจริง

การเฝ้าดูไม่ได้หมายถึงปล่อยไว้โดยไม่ตรวจ และการผ่าก็ไม่ใช่คำตอบอัตโนมัติ ฟันที่อยู่ลึกอาจใกล้เส้นประสาท โพรงอากาศ หรือรากฟันสำคัญ การรักษาต้องเปรียบเทียบประโยชน์ของการนำฟันออกกับความเสี่ยงของหัตถการอย่างตรงไปตรงมา

เปิดเหงือกดึงฟันกับผ่าฟันฝังออกต่างกันอย่างไร

คำว่า “ผ่าฟันฝัง” อาจหมายถึงคนละเป้าหมาย วิธีแรกคือเปิดเหงือกเพื่อให้เห็นส่วนหนึ่งของฟัน แล้วติดปุ่มหรือโซ่ขนาดเล็กบนตัวฟัน ทันตแพทย์จัดฟันจะค่อย ๆ ออกแรงดึงฟันเข้าสู่แนว วิธีนี้มักใช้กับฟันเขี้ยวบนหรือฟันหน้าที่ต้องการเก็บไว้ ระยะรักษาขึ้นอยู่กับระยะทาง ทิศทาง และการตอบสนองของฟัน ไม่สามารถกำหนดจากภาพถ่ายภายนอกเพียงอย่างเดียว

อีกวิธีคือผ่าเพื่อนำฟันออกทั้งหมด ทันตแพทย์อาจเลือกเมื่อฟันวางตัวในแนวที่ดึงได้ยาก เกิดรอยโรค กระทบรากฟันอื่น หรือไม่มีประโยชน์ต่อการสบฟัน หลังนำออกต้องประเมินว่าจะปิดช่องด้วยการจัดฟัน เก็บฟันน้ำนมไว้ชั่วคราว หรือวางแผนทดแทนฟันในอนาคต

ส่วน การถอนฟัน ทั่วไปมักใช้กับฟันที่โผล่ในช่องปากและจับตัวฟันได้โดยตรง ขณะที่ฟันฝังอาจต้องเปิดเหงือก กรอกระดูก หรือแบ่งตัวฟันก่อนนำออก ความซับซ้อนและการพักฟื้นจึงต่างกัน แม้ปลายทางคือเอาฟันออกเหมือนกัน

ผ่าฟันฝังเจ็บไหม ขั้นตอนเป็นอย่างไร

ระหว่างทำทันตแพทย์ใช้ยาชาเฉพาะที่ คนไข้จึงมักรับรู้แรงกด แรงสั่น หรือเสียงเครื่องมือมากกว่าความเจ็บแปลบ หากยังเจ็บควรบอกทันตแพทย์ทันทีเพื่อประเมินและเติมยาชา ความยากขึ้นอยู่กับความลึก รูปร่างราก และตำแหน่งเมื่อเทียบกับเส้นประสาทหรือฟันข้างเคียง

1. ขั้นตอนที่ 01ตรวจและวางแผนจากภาพรังสี

   ระบุตำแหน่งฟัน แนวราก โครงสร้างใกล้เคียง และเป้าหมายว่าจะเปิดดึงหรือผ่าออก

2. ขั้นตอนที่ 02ให้ยาชาและเปิดเหงือก

   ทำให้บริเวณรักษาชา ก่อนเปิดทางเข้าหาตัวฟันอย่างเหมาะสมกับตำแหน่ง

3. ขั้นตอนที่ 03จัดการฟันตามแผน

   ติดอุปกรณ์เพื่อดึงฟัน หรือกรอกระดูกและแบ่งฟันเท่าที่จำเป็นเพื่อนำออก

4. ขั้นตอนที่ 04ปิดแผลและนัดติดตาม

   ล้างบริเวณผ่าตัด เย็บแผล และให้คำแนะนำเรื่องอาหาร ยา และวันตรวจครั้งถัดไป

หลังผ่าอาจมีปวด บวม แก้มตึง หรืออ้าปากได้น้อยลงชั่วคราว ควรกัดผ้าก๊อซตามเวลาที่แนะนำ ประคบเย็นในช่วงแรก เลือกอาหารนุ่ม ไม่ดูดหลอด ไม่บ้วนแรง และงดสูบบุหรี่เพราะแรงดูดและควันรบกวนแผลได้ หากเลือดไม่หยุด ปวดหรือบวมมากขึ้นหลังผ่านช่วงแรก มีไข้ หนอง กลืนลำบาก หรือชาต่อเนื่อง ควรติดต่อคลินิกเพื่อตรวจ

ผ่าฟันฝัง ราคาเท่าไหร่

Smile Seasons Dental Clinic คิดค่าผ่าฟันฝัง 5,500 ถึง 8,000 บาทต่อซี่ ช่วงราคาขึ้นอยู่กับความลึก ทิศทางของฟัน รูปร่างราก ตำแหน่งโครงสร้างสำคัญ และขั้นตอนที่ต้องใช้ ทันตแพทย์ต้องตรวจภาพรังสีก่อนจึงจะประเมินยอดที่เหมาะกับเคสได้

* ราคาอาจมีการเปลี่ยนแปลง แนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินค่ารักษาจริง ค่าเอกซเรย์ ยา การเปิดเหงือกเพื่อติดอุปกรณ์ และค่าจัดฟันอาจคิดแยกตามข้อบ่งชี้และแผนรักษา

ตรวจสอบรายการล่าสุดได้จากหน้า ราคาทำฟัน Smile Seasons ก่อนนัด หากเป้าหมายคือดึงฟันเข้าที่ ค่าใช้จ่ายจะไม่ได้มีเฉพาะค่าศัลยกรรม เพราะยังต้องรวมแผนจัดฟันและการติดตามระยะยาวด้วย

เลือกทางรักษาจากตำแหน่งฟัน ไม่ใช่จากชื่อเรียกเพียงคำเดียว

ฟันที่ยังอยู่ใต้เหงือกอาจต้องการเพียงการติดตาม อาจนำเข้าสู่แนวฟันได้ หรืออาจควรผ่าออกเมื่อเริ่มกระทบโครงสร้างข้างเคียง Smile Seasons Dental Clinic ให้บริการตรวจและวางแผนโดยทันตแพทย์ เปิดทุกวัน 10.00 ถึง 20.00 น. ทั้ง 10 สาขา โทร 02-114-3274 หรือทัก LINE @smileseasons.dc เพื่อนัดประเมินภาพรังสีและรับแผนค่าใช้จ่ายตามตำแหน่งจริงได้

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟันฝัง

แหล่งอ้างอิง