ยางจัดฟันมีกี่แบบ? ต่างกันอย่างไร ใช้ตอนไหน 2026

ยางจัดฟันที่พบบ่อยมี 3 กลุ่ม ได้แก่ ยางโอริง ยางเชน และยางดึงฟัน โอริงยึดลวดกับแบร็กเก็ต เชนส่งแรงผ่านฟันหลายซี่ ส่วนยางดึงฟันช่วยปรับตำแหน่งหรือการสบฟันตามจุดที่กำหนด แต่ละเคสอาจใช้ไม่ครบทุกชนิด

ทันตแพทย์จะเลือกชนิด ตำแหน่ง และแรงตามแผนจัดฟัน ผู้ป่วยเปลี่ยนเองได้เฉพาะยางดึงฟันที่ได้รับพร้อมคำแนะนำ ส่วนโอริงและเชนต้องให้คลินิกเปลี่ยน

ยางจัดฟันมีกี่แบบและต่างกันอย่างไร

คำว่า “ยางจัดฟัน” ใช้เรียกอุปกรณ์ยืดหยุ่นหลายชนิด การดูตำแหน่งและผู้ที่เปลี่ยนยางช่วยแยกชนิดได้ง่ายกว่าดูจากสีเพียงอย่างเดียว

ชื่อทางการค้า ขนาด และแรงของยางมีหลายแบบ ตารางนี้จึงใช้แยกหน้าที่ระดับทั่วไป การเลือกอุปกรณ์จริงต้องอิงระบบแบร็กเก็ต ตำแหน่งฟัน และเป้าหมายในช่วงนั้น

ยางโอริงจัดฟันทำหน้าที่อะไร

ยางโอริงเป็นห่วงขนาดเล็กที่ครอบปีกของแบร็กเก็ตเพื่อกดลวดให้อยู่ในร่อง เมื่อทันตแพทย์วางลวดและโอริงถูกตำแหน่ง ลวดจึงส่งแรงต่อฟันตามแผน โอริงมักได้รับการตรวจหรือเปลี่ยนในวันนัดปรับเครื่องมือ ไม่ควรถอดหรือซื้อมาเปลี่ยนเอง

โอริงมีหลายสีให้เลือกจากเฉดที่คลินิกมี ผู้ที่ต้องการข้อมูลเรื่องหน้าที่ ปัญหายางหลุด และหลักเลือกสีอ่านต่อได้ที่หน้ายางโอริงจัดฟัน ส่วนคำแนะนำเรื่องโทนสีควรดูที่หน้าเลือกสียางจัดฟันเพื่อไม่ให้เรื่องสีบดบังหน้าที่ทางการรักษา

แบร็กเก็ตแบบปิดร่องด้วยคลิปในตัวอาจไม่ใช้โอริงแบบเดียวกับแบร็กเก็ตทั่วไป เช่นจัดฟันดามอน การไม่มีโอริงจึงไม่ได้หมายความว่าเครื่องมือขาดชิ้นส่วน

ยางเชนจัดฟันช่วยอะไรและใช้ตอนไหน

ยางเชนหรือ Power Chain เป็นห่วงยืดหยุ่นหลายข้อที่ต่อกัน ทันตแพทย์คล้องผ่านแบร็กเก็ตหลายซี่เพื่อสร้างแรงตามทิศทางที่วางไว้ การใช้งานที่พบได้คือช่วยประกอบการปิดช่องว่าง ควบคุมตำแหน่งฟัน หรือจัดการระยะระหว่างซี่ร่วมกับลวดและอุปกรณ์อื่น

การใส่เชนไม่ได้ทำให้ทุกเคสเสร็จเร็วขึ้น และผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องผ่านช่วงใส่เชนทุกคน ทันตแพทย์อาจเริ่ม หยุด เปลี่ยนตำแหน่ง หรือเปลี่ยนรูปแบบเชนตามการตอบสนองของฟัน ยางชนิดอีลาสโตเมอร์สูญเสียแรงบางส่วนระหว่างใช้งาน จึงต้องประเมินและเปลี่ยนตามนัด ไม่ควรกำหนดรอบเปลี่ยนจากข้อมูลของคนอื่น

เชนอาจทำให้รู้สึกตึงในช่วงแรกหลังเปลี่ยน หากปวดมากขึ้น ปวดเฉพาะซี่ หรือมีบวม ควรติดต่อคลินิกเพื่อแยกความระบมจากปัญหาฟัน เหงือก หรือเครื่องมือ

ยางดึงฟันใช้ตอนไหนและต้องเปลี่ยนอย่างไร

ยางดึงฟันเป็นยางเส้นเล็กที่เกี่ยวกับตะขอบนแบร็กเก็ต ปุ่มติดฟัน หรืออุปกรณ์ตามตำแหน่งที่ทันตแพทย์กำหนด ยางอาจพาดระหว่างฟันบนกับฟันล่างหรืออยู่ในขากรรไกรเดียวกันตามเป้าหมาย แรงจากยางช่วยเสริมการเคลื่อนที่ซึ่งลวดเพียงอย่างเดียวทำได้ไม่ครบ

ตำแหน่งเกี่ยวและเวลาสวมใส่มีผลต่อทิศทางของแรง ผู้ป่วยจึงควรถ่ายภาพหรือรับแผนภาพจากคลินิก และทวนว่าต้องใส่กี่ชั่วโมง ถอดตอนกินหรือแปรงฟันหรือไม่ และเปลี่ยนเส้นใหม่เมื่อใด คำตอบอาจต่างกันในแต่ละคน

หากลืมใส่ ไม่ควรเกี่ยวสองเส้นหรือย้ายตำแหน่งเพื่อเร่งชดเชย ให้กลับมาใส่ตามคำสั่งเดิมและแจ้งคลินิกเมื่อหยุดใส่นาน ยางหมด หรือมีอาการผิดปกติ

วิธีใส่และดูแลยางดึงฟันให้ตรงแผน

1. ล้างมือและดูตำแหน่งก่อนเกี่ยว ใช้กระจกและแผนภาพจากคลินิกเพื่อแยกด้านซ้าย ขวา บน และล่าง
2. ใช้เบอร์และจำนวนเส้นตามที่ได้รับ ไม่ผสมถุง ไม่ใช้ของผู้อื่น และไม่ซื้อจากแหล่งอื่นมาแทนโดยเทียบจากสี
3. ใส่ตามจำนวนชั่วโมงที่กำหนด ถอดเฉพาะช่วงที่ได้รับคำแนะนำและกลับมาใส่ทันทีตามแผน
4. เปลี่ยนเส้นใหม่ตามคำสั่ง ยางที่ยืด เสียรูป หรือขาดให้ทิ้ง ไม่เก็บกลับมาใช้ซ้ำ
5. พกยางสำรอง เก็บในซองเดิมเพื่อให้ตรวจเบอร์และแรงได้เมื่อขอเพิ่ม
6. รักษาความสะอาดเครื่องมือ แปรงรอบแบร็กเก็ต ลวด และขอบเหงือกตามวิธีที่ได้รับ

ผู้ที่ใช้จัดฟันเหล็กอาจพบโอริง เชน และยางดึงฟันในช่วงต่างกัน การมาตามนัดช่วยให้ทันตแพทย์ตรวจแรง เครื่องมือ การสบฟัน และสุขภาพเหงือกร่วมกัน

ยางจัดฟันหลุด ขาด หรือหมดควรทำอย่างไร

• โอริงหรือเชนหลุด ไม่ควรงัดหรือรัดกลับเอง ให้ติดต่อคลินิกและส่งภาพเพื่อประเมินวันนัด
• ยางดึงฟันขาด เปลี่ยนเป็นเส้นใหม่ตามคำสั่ง หากไม่มีสำรองให้ขอจากคลินิกโดยแจ้งชื่อหรือรูปซองเดิม
• จำตำแหน่งไม่ได้ หยุดการเดาและติดต่อคลินิกก่อนเกี่ยว เพราะการสลับด้านเปลี่ยนทิศทางแรง
• แบร็กเก็ตหลุดหรือลวดทิ่ม ใช้ขี้ผึ้งจัดฟันชั่วคราวเมื่อทำได้และส่งภาพให้คลินิก
• ปวดมาก บวม มีแผลลึก หรือกัดไม่ได้ ควรรับการประเมินก่อนวันนัด

การส่งภาพที่เห็นทั้งฟันบน ฟันล่าง และตำแหน่งยางช่วยให้คลินิกแยกปัญหาได้ง่ายขึ้น ควรแจ้งด้วยว่ายางหลุดเมื่อใด มีลวดทิ่มหรือแบร็กเก็ตโยกร่วมด้วยหรือไม่

ใช้ยางถูกชนิดและตรงเวลา ช่วยให้แรงเป็นไปตามแผน

ยางโอริง ยางเชน และยางดึงฟันทำงานคนละตำแหน่ง การใช้ให้ตรงชนิดและคำสั่งช่วยให้ทันตแพทย์ควบคุมแรงได้ตามแผน เมื่อยางขาด หมด หรือจำตำแหน่งไม่ได้ ควรติดต่อคลินิกแทนการเดา Smile Seasons Dental Clinic เปิดทุกวัน 10.00 - 20.00 น. ทั้ง 10 สาขา โทร 02-114-3274 และสอบถามตำแหน่งการเกี่ยวยางทาง LINE @smileseasons.dc ได้ก่อนวันนัด

คำถามที่พบบ่อยเรื่องยางจัดฟัน

แหล่งอ้างอิง