ฟันผุทะลุโพรงประสาท รักษาได้ไหม ต้องถอนหรือรักษารากฟัน

ฟันผุทะลุโพรงประสาทเป็นผลต่อเนื่องมาจากฟันผุที่มีความรุนแรง ลุกลามทำลายเนื้อฟันจนผุลึกลงไปเรื่อยๆ จนทะลุถึงโพรงประสาทฟัน ซึ่งเป็นบริเวณที่มีเส้นประสาทและเส้นเลือดหล่อเลี้ยง หากไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสม แบคทีเรียจะก่อให้เกิดการอักเสบเข้าไปยังโพรงประสาทและรากฟันได้ บทความนี้จะพาไปดูสาเหตุ อาการ ความอันตราย และแนวทางการรักษาที่ทันตแพทย์ Smile Seasons ใช้จริง

ฟันผุทะลุโพรงประสาทคืออะไร

ฟันผุทะลุโพรงประสาทเป็นผลต่อเนื่องจากโรคฟันผุที่มีความรุนแรง ลุกลามไปจนทำลายเนื้อฟัน และผุลึกลงไปเรื่อยๆ จนมีขนาดใหญ่มากขึ้นและทะลุไปจนถึงโพรงประสาท ซึ่งเป็นบริเวณที่มีเส้นประสาทและเส้นเลือดไปหล่อเลี้ยง หากไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสม แบคทีเรียจะก่อให้เกิดการอักเสบเข้าไปยังโพรงประสาทฟันและรากฟันได้

เกิดขึ้นได้อย่างไร ใครเสี่ยง

สาเหตุหลักของฟันผุทะลุโพรงประสาทเกิดจากการรักษาสุขอนามัยในช่องปากไม่สม่ำเสมอหรือไม่ดีเพียงพอ ทำให้แบคทีเรียก่อโรคเพิ่มจำนวนและผลิตกรดทำลายผิวฟัน หากไม่ได้รับการอุดฟันและขูดหินปูน ก็จะทำให้ฟันผุทะลุโพรงประสาทได้ กลุ่มที่มีความเสี่ยงมากกว่าปกติ ได้แก่

• ผู้ที่ชอบทานขนมและอาหารน้ำตาลสูง: ไอศกรีม น้ำผึ้ง ผลไม้อบแห้ง เค้ก ลูกอม หรือน้ำอัดลม เป็นอาหารชั้นดีของแบคทีเรียที่ผลิตกรดทำลายเนื้อฟัน
• ผู้ที่ดูแลสุขอนามัยช่องปากไม่ดี: ไม่ค่อยแปรงฟันหลังมื้ออาหารหรือแปรงฟันผิดวิธี ทำให้เกิดคราบพลัคสะสม
• ผู้ที่มีภาวะขาดฟลูออไรด์: ฟลูออไรด์ช่วยปกป้องฟันไม่ให้ผุง่าย หากขาดจะทำให้ฟันไม่แข็งแรง ควรเสริมด้วยยาสีฟันหรือน้ำยาบ้วนปากที่มีฟลูออไรด์
• ผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคประจำตัวบางอย่าง: เช่น พาร์กินสัน โรคหลอดเลือดสมอง หรืออัลไซเมอร์ ที่อาจมีความผิดปกติในการเคลื่อนไหวหรือหลงลืมการแปรงฟัน จำเป็นต้องมีผู้ช่วยดูแลและตรวจสุขภาพช่องปากถี่กว่าปกติทุก 3-6 เดือน

อาการที่พบได้

ฟันผุทะลุโพรงประสาทเป็นสาเหตุหนึ่งของรากฟันอักเสบ จึงมีอาการคล้ายกัน ดังนี้

• ปวดฟัน: อาการสำคัญที่มักทำให้คนไข้มาพบคุณหมอ ลักษณะปวดจี๊ดๆ ตุบๆ ความรุนแรงมีตั้งแต่เล็กน้อยจนถึงปวดมากจนทนไม่ได้
• เสียวฟัน: มักถูกกระตุ้นด้วยอุณหภูมิร้อนจัดหรือเย็นจัดเมื่อรับประทานอาหาร
• เจ็บตอนเคี้ยวอาหาร: รู้สึกเจ็บในขณะเคี้ยว
• เหงือกบวมอักเสบ: การอักเสบหรือติดเชื้อสามารถลุกลามออกนอกโพรงประสาทสู่เนื้อเยื่อโดยรอบได้
• ฟันเปลี่ยนสี: เมื่อเนื้อเยื่อภายในฟันตาย เนื้อฟันจะเปลี่ยนเป็นสีคล้ำมากขึ้น ซึ่งการฟอกสีฟันในกรณีนี้จะยากกว่าปกติ

อันตรายแค่ไหน

ฟันผุทะลุโพรงประสาทเป็นอาการฟันผุที่รุนแรง ควรเข้าพบทันตแพทย์เพื่อรับการรักษาโดยเร็วที่สุด หากปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้การอักเสบรุนแรงจนไม่สามารถเก็บฟันธรรมชาติไว้ได้ ซึ่งคุณหมออาจจำเป็นต้องถอนฟันซี่ที่เป็นโรคออกไป

นอกจากนี้การอักเสบและการติดเชื้ออาจลุกลามออกจากโพรงประสาทฟันสู่เนื้อเยื่อโดยรอบ ก่อให้เกิดเหงือกบวมอักเสบ ปริทันต์อักเสบ หรือโพรงหนองรอบฟัน ในบางกรณีการติดเชื้ออาจลุกลามไปยังอวัยวะสำคัญอื่น เช่น โพรงจมูก ตา คอ หรือแม้แต่สมอง ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสม ผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องหรืออ่อนแอยังเสี่ยงติดเชื้อในกระแสเลือดได้ง่ายกว่าคนทั่วไปอีกด้วย

แนวทางการรักษา

การเลือกแนวทางรักษาฟันผุทะลุโพรงประสาทขึ้นอยู่กับความรุนแรงและพื้นที่ของการอักเสบติดเชื้อ ทันตแพทย์จะพิจารณาว่าเนื้อเยื่อในโพรงประสาทยังมีชีวิตอยู่หรือไม่

กรณี Reversible Pulpitis (เนื้อเยื่อยังมีชีวิต)

ทันตแพทย์จะกรอเอาเนื้อเยื่อที่อักเสบและติดเชื้อออกไป แล้วทำการอุดฟันให้ กรณีที่ต้องกรอเนื้อฟันออกมากอาจต้องอุดด้วยเซรามิก (Inlay, Onlay) หากมีอาการปวดมาก คุณหมออาจให้ยาแก้ปวด เช่น Paracetamol, Ibuprofen หรือ Celecoxib ควรตรวจสอบประวัติแพ้ยากับทันตแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน

กรณี Irreversible Pulpitis (เนื้อเยื่อตายหรืออักเสบรุนแรง)

แนวทางการรักษาแบ่งเป็น 2 ทาง

• รักษารากฟัน: แนวทางหลักในการรักษา ทันตแพทย์จะกรอเปิดโพรงประสาทฟันเพื่อกำจัดเนื้อเยื่อที่อักเสบ ใส่ยาฆ่าเชื้อและอุดฟันชั่วคราว อาจต้องเข้ารับการรักษาหลายครั้งจนแน่ใจว่ากำจัดการติดเชื้อหมดแล้ว จากนั้นจึงบูรณะฟันด้วยการอุดฟันหรือทำครอบฟันถาวร
• ถอนฟัน: หากฟันถูกทำลายเป็นพื้นที่ขนาดใหญ่จนไม่สามารถรักษารากฟันได้ หรือเลือกไม่รักษาราก ทันตแพทย์อาจจำเป็นต้องถอนฟันซี่ที่ติดเชื้อออก หลังถอนสามารถทดแทนฟันธรรมชาติได้หลายวิธี เช่น ฟันปลอม สะพานฟัน หรือรากฟันเทียม

อุดฟันโดยไม่ต้องรักษารากฟันได้ไหม

หากการอักเสบติดเชื้อไม่รุนแรง และทันตแพทย์ประเมินแล้วว่าเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟันสามารถกลับมาสู่ภาวะปกติได้หลังอุดฟัน ก็อาจไม่จำเป็นต้องรักษาราก แต่หากการอักเสบรุนแรงเกินกว่าจะหายเอง การอุดฟันเพียงอย่างเดียวมีความเสี่ยง เพราะนอกจากจะไม่สามารถบรรเทาอาการปวดและรักษาให้หายขาดได้แล้ว ยังเสี่ยงติดเชื้อรุนแรงขึ้นและอาจลุกลามไปยังอวัยวะอื่นได้อีกด้วย

วิธีป้องกัน

แม้ฟันผุทะลุโพรงประสาทจะเป็นปัญหาที่ร้ายแรงต่อสุขภาพช่องปาก แต่สามารถป้องกันและลดความเสี่ยงได้ด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้

• ตรวจสุขภาพช่องปากสม่ำเสมอ: พบทันตแพทย์เพื่อประเมินสุขภาพเหงือกและฟันทุก 6 เดือน
• ทำความสะอาดเหงือกและฟันอย่างถูกวิธี: แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้งด้วยแปรงขนนุ่มและยาสีฟันฟลูออไรด์ ใช้ไหมขัดฟันอย่างน้อย 1 ครั้งก่อนนอน
• หลีกเลี่ยงอาหารที่เป็นกรด: น้ำอัดลม น้ำมะนาว หรือโซดา อาจทำให้สารเคลือบฟันเสียหาย
• ควบคุมอาหารที่เป็นสาเหตุของฟันผุ: ลดคาร์โบไฮเดรตและน้ำตาล เลือกทานผักผลไม้สดที่มีวิตามิน A C E สูงเพื่อให้ฟันแข็งแรง
• ไม่ใช้ฟันงัดแงะหรือเปิดของแข็ง: การกระแทกของแข็งเสี่ยงทำให้ฟันแตกและแบคทีเรียเข้าทำลายเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟันได้ง่ายขึ้น

ฟันผุทะลุโพรงประสาทกับ Smile Seasons รักษาตรงจุด ไม่ลุกลาม

ฟันผุทะลุโพรงประสาทเป็นปัญหาทางทันตกรรมที่รุนแรง มักมีสาเหตุจากการดูแลสุขอนามัยช่องปากไม่ดีพอหรือละเลยปัญหาฟันผุจนลุกลามลึก แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรง อาจอุดฟันอย่างเดียวหรือจำเป็นต้องรักษารากฟัน/ถอนฟัน Smile Seasons Dental Clinic มีทันตแพทย์เฉพาะทางพร้อมดูแลทุกแนวทางการรักษา เปิดให้บริการทุกวัน 10:00-20:00 น. ทั้ง 10 สาขา ทักมาปรึกษาทาง LINE ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟันผุทะลุโพรงประสาท

อ้างอิง

• Pulp management for caries in adults: maintaining pulp vitality. Available from: ncbi.nlm.nih.gov
• Treatment of pulps in teeth affected by deep caries – A systematic review of the literature. Available from: sciencedirect.com
• Management of deep caries and the exposed pulp. Available from: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov