จัดฟันแล้วปวดฟัน ปวดกี่วัน แบบไหนควรพบหมอ 2026

จัดฟันแล้วปวดฟันเล็กน้อยหรือตึงทั่วหลายซี่พบได้หลังติดและปรับเครื่องมือ เพราะแรงจัดฟันกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงของเอ็นยึดปริทันต์และกระดูกรอบฟัน อาการมักชัดใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกแล้วค่อย ๆ ลดลงภายในไม่กี่วัน แต่ระยะเวลาและระดับความรู้สึกแตกต่างกันในแต่ละคน
อาการปวดเฉพาะซี่ ปวดตุบ ปวดมากขึ้น เจ็บกัด บวม หรือเครื่องมือหลุดควรตรวจเพิ่มเติม หน้านี้ช่วยแยกอาการสำหรับผู้ที่อยู่ระหว่างจัดฟัน ผู้ที่ยังไม่เริ่มรักษาและอยากรู้ว่าจะเจ็บช่วงใด อ่านหน้าจัดฟันเจ็บไหม
ควรรับการประเมินเร่งด่วน: หากปวดร่วมกับไข้ หน้าบวม บวมลาม อ้าปากได้น้อย กลืนลำบาก หายใจลำบาก หรือได้รับอุบัติเหตุรุนแรงบริเวณฟันและใบหน้า
จัดฟันแล้วปวดแบบไหนปกติ แบบไหนควรตรวจ
| ตึงหรือระบมหลายซี่ | หลังติดเครื่องมือ ปรับลวด หรือเริ่มใส่ยาง | ดูแลเบื้องต้นและสังเกตว่าอาการค่อย ๆ ลดลง |
|---|---|---|
| ลวดหรือแบร็กเก็ตเสียดสี | เมื่อเครื่องมือขูดริมฝีปาก แก้ม หรือลิ้น | ใช้ขี้ผึ้งจัดฟันชั่วคราวและนัดแก้เครื่องมือ |
| ปวดเฉพาะซี่หรือเจ็บกัด | ปวดชัดที่ซี่เดียว เสียวค้าง หรือกัดแล้วสะดุ้ง | ติดต่อคลินิกเพื่อตรวจฟันผุ รอยร้าว และโพรงประสาท |
| ปวดร่วมกับบวม ไข้ หรือหนอง | อาการติดเชื้อหรือการอักเสบที่ต้องประเมิน | รับการตรวจโดยเร็ว และเร่งด่วนเมื่อบวมลามหรือหายใจลำบาก |

ความปวดจากแรงจัดฟันมักเป็นความตึงหรือระบมเมื่อกัดอาหาร ส่วนความปวดแหลม ตุบ หรือค้างหลังโดนร้อนเย็นอาจมาจากโรคของฟันที่เกิดร่วมกัน อ่านเรื่องโพรงประสาทฟันอักเสบได้ แต่การแยกสาเหตุต้องตรวจจริง
จัดฟันแล้วปวดกี่วัน
หลังติดหรือปรับเครื่องมือ อาการมักเริ่มภายในหลายชั่วโมง ชัดในช่วง 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรก และค่อย ๆ ลดลงในไม่กี่วัน บางคนอาจระบมนานกว่านั้นเล็กน้อยตามแรงที่ใช้ ชนิดเครื่องมือ และความไวต่อความรู้สึก
- วันแรก รู้สึกตึงและกดเจ็บเมื่อเคี้ยวได้
- วันที่ 2 ถึง 3 อาการอาจยังชัด แต่ควรเริ่มทรงตัวหรือลดลง
- หลังจากนั้น ควรเคี้ยวได้สบายขึ้นตามลำดับ
- ประมาณ 1 สัปดาห์แล้วยังไม่ดีขึ้น หรือปวดมากขึ้น ควรติดต่อคลินิกโดยไม่รอถึงนัดถัดไป
ช่วงเวลาดังกล่าวใช้ดูแนวโน้มทั่วไปและยืนยันการวินิจฉัยไม่ได้ หากอาการรุนแรงหรือมีสัญญาณผิดปกติควรติดต่อทันตแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ
จัดฟันแล้วปวดฟันเกิดจากอะไร
แรงที่ใช้เคลื่อนฟัน
เครื่องมือออกแรงต่อฟัน เอ็นยึดปริทันต์ และกระดูกรอบราก จึงเกิดความตึงและกดเจ็บชั่วคราวหลังเริ่มแรงชุดใหม่
เครื่องมือเสียดสีหรือชำรุด
ปลายลวด แบร็กเก็ต หรือแบนด์อาจขูดเยื่อบุ โดยเฉพาะเมื่อเครื่องมือหลุดหรือเคลื่อน หากมีลวดทิ่มหรือแบร็กเก็ตหลุด ควรติดต่อคลินิกเพื่อประเมินและแก้เครื่องมือ
คราบอาหาร ฟันผุ และเหงือกอักเสบ
เครื่องมือทำให้ทำความสะอาดยากขึ้น คราบที่สะสมรอบแบร็กเก็ตและขอบเหงือกเพิ่มความเสี่ยงฟันผุ เลือดออก และเหงือกบวม อาการเหล่านี้ต้องแก้ที่สาเหตุ ไม่ควรคิดว่าเป็นผลจากแรงจัดฟันทั้งหมด
ฟันร้าวหรือโพรงประสาทฟันอักเสบ
อาการปวดเฉพาะซี่ เจ็บกัด เสียวค้าง หรือปวดตุบอาจเกิดจากปัญหาเดิมที่ชัดขึ้นระหว่างรักษา ทันตแพทย์อาจตรวจการสบฟัน รอยผุ รอยร้าว และภาพรังสีตามข้อบ่งชี้
วิธีบรรเทาอาการปวดหลังจัดฟันอย่างปลอดภัย
- เลือกอาหารนุ่มและหั่นเป็นชิ้นเล็ก ลดการกัดของแข็ง เหนียว หรือกรอบในช่วงที่ฟันระบม
- ประคบเย็นด้านนอกแก้ม ครั้งละช่วงสั้น ๆ โดยห่อความเย็นด้วยผ้าและไม่วางน้ำแข็งบนผิวโดยตรง
- ใช้ขี้ผึ้งจัดฟันเมื่อเครื่องมือเสียดสี เช็ดบริเวณเครื่องมือให้แห้งก่อนปิด และติดต่อคลินิกหากลวดยังทิ่ม
- บ้วนน้ำเกลืออุ่นเมื่อเยื่อบุระคายเคือง ช่วยให้บริเวณแผลสบายขึ้น แต่ไม่ใช้แทนการแก้เครื่องมือ
- รักษาความสะอาดต่อเนื่อง แปรงรอบแบร็กเก็ตและทำความสะอาดซอกฟันอย่างอ่อนโยน
- ใช้ยาอย่างเหมาะสม อ่านฉลากและสอบถามทันตแพทย์หรือเภสัชกรเมื่อมีโรคประจำตัว ตั้งครรภ์ แพ้ยา หรือใช้ยาอื่นอยู่
ไม่ควรหยุดใส่ยาง ดัดลวด ตัดเครื่องมือ หรือเพิ่มยาเองเพื่อแก้ปวด หากมีแผลจากการเสียดสีที่ไม่ดีขึ้น ควรตรวจว่าเครื่องมือยังขูดซ้ำหรือมีสาเหตุอื่นร่วมด้วย
อาการแบบไหนควรติดต่อคลินิกก่อนถึงวันนัด
- ปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ หรือไม่เริ่มดีขึ้นภายในประมาณ 1 สัปดาห์
- ปวดเฉพาะซี่ ปวดตุบ เสียวร้อนเย็นค้าง หรือเจ็บเวลากัด
- เหงือกหรือใบหน้าบวม มีตุ่มหนอง ไข้ หรือกลิ่นและรสผิดปกติ
- ลวดทิ่ม แบร็กเก็ตหรือแบนด์หลุด และขี้ผึ้งช่วยไม่ได้
- ฟันโยกมากขึ้น อุบัติเหตุกระแทกฟัน หรือเครื่องมือเปลี่ยนรูป
- แผลในปากไม่ดีขึ้นหรือกลับเป็นซ้ำที่ตำแหน่งเดิม
เมื่อแจ้งคลินิก ควรบอกตำแหน่งอาการ วันที่ปรับเครื่องมือ ลักษณะความปวด สิ่งกระตุ้น และส่งภาพเครื่องมือหากเห็นความผิดปกติ ทีมจะช่วยประเมินว่าควรรอนัดเดิม นัดเร็วขึ้น หรือรับการดูแลฉุกเฉิน
ส่งตำแหน่งที่ปวด วันที่ปรับเครื่องมือ และภาพบริเวณที่สงสัยทาง LINE เพื่อสอบถามความเร่งด่วนก่อนนัด
อาการที่ค่อย ๆ ลดลงต่างจากความปวดที่ต้องตรวจ
อาการตึงหลายซี่หลังติดหรือปรับเครื่องมือมักลดลงตามลำดับ การปวดเฉพาะซี่ ปวดมากขึ้น เจ็บกัด บวม ไข้ หรือเครื่องมือหลุดควรได้รับการประเมินก่อนวันนัด การแจ้งอาการเร็วช่วยแก้เครื่องมือและค้นหาปัญหาฟันหรือเหงือกได้ตรงจุด Smile Seasons Dental Clinic เปิดทุกวัน 10.00 - 20.00 น. ทั้ง 10 สาขา โทร 02-114-3274
คำถามที่พบบ่อยเรื่องจัดฟันแล้วปวดฟัน
อาการตึงหรือระบมมักชัดใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงแรกหลังติดหรือปรับเครื่องมือ แล้วค่อย ๆ ลดลงภายในไม่กี่วัน ระยะเวลาแตกต่างกันในแต่ละคน หากปวดไม่ทุเลา ปวดมากขึ้น หรือเกินประมาณ 1 สัปดาห์ควรติดต่อคลินิก
แรงจัดฟันอาจทำให้บางซี่ระบมมากกว่าซี่อื่นได้ แต่ความปวดเฉพาะซี่ที่รุนแรง ปวดตุบ เสียวค้าง เจ็บกัด หรือไม่ดีขึ้นควรได้รับการตรวจ เพราะอาจมีฟันผุ ฟันร้าว หรือปัญหาโพรงประสาทร่วมด้วย
อาจใช้ยาแก้ปวดที่เหมาะกับสุขภาพของตนเองตามฉลากหรือคำแนะนำของทันตแพทย์และเภสัชกร ผู้มีโรคประจำตัว ตั้งครรภ์ แพ้ยา หรือใช้ยาอื่นอยู่ควรสอบถามก่อน และไม่ควรเพิ่มขนาดยาหรือกินยาปฏิชีวนะเอง
ใช้ขี้ผึ้งจัดฟันปิดส่วนที่ทิ่มชั่วคราวและติดต่อคลินิกเพื่อนัดแก้เครื่องมือ ไม่ควรตัดหรือดัดลวดเองหากไม่ได้รับคำแนะนำ เพราะอาจทำให้เครื่องมือเสียหายหรือเกิดการบาดเจ็บ อ่านขั้นตอนเบื้องต้นได้ในบทความเครื่องมือจัดฟันหลุด
เลือกอาหารนุ่มและหั่นเป็นชิ้นเล็กในช่วงที่ระบม เช่น ข้าวต้ม ไข่ เต้าหู้ หรืออาหารที่เคี้ยวง่าย หลีกเลี่ยงอาหารแข็ง เหนียว และการกัดด้วยฟันหน้าเพื่อลดแรงต่อฟันและเครื่องมือ
ควรติดต่อทันตแพทย์เมื่อปวดรุนแรงขึ้น ปวดเฉพาะซี่แบบตุบหรือเจ็บกัด มีบวม หนอง ไข้ อุบัติเหตุ หรือเครื่องมือหลุดและทิ่มเนื้อเยื่อ หากหน้าบวม บวมลาม กลืนหรือหายใจลำบาก ควรรับการประเมินเร่งด่วน
ฟันอาจขยับเล็กน้อยระหว่างการเคลื่อนฟันได้ แต่ผู้ป่วยไม่สามารถประเมินระดับที่ปลอดภัยเอง หากโยกมากขึ้น เจ็บกัด เหงือกร่น หรือมีเลือดออกและบวมร่วมด้วย ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ
แหล่งอ้างอิง
- American Association of Orthodontistsสาเหตุ ช่วงเวลาที่มักระบม วิธีดูแล และอาการที่ควรติดต่อทันตแพทย์จัดฟันaaoinfo.org ↗
- American Association of Orthodontistsแนวทางแยกความระบมทั่วไปจากปัญหาเครื่องมือและภาวะฉุกเฉินระหว่างจัดฟันaaoinfo.org ↗
- Royal United Hospitals Bath NHS Foundation Trustคำแนะนำเรื่องความระบม อาหาร การใช้ขี้ผึ้งจัดฟัน และสุขอนามัยช่องปากruh.nhs.uk ↗
ผู้เขียนบทความ
ทพญ.ดร.จินตนา ทัศนพานนท์ (หมอปลา)
- วุฒิบัตรผู้มีความรู้ความชำนาญสาขาทันตกรรมจัดฟัน ทันตแพทยสภา (Diplomate, Thai Board of Orthodontics)
- ปริญญาดุษฎีบัณฑิต (Ph.D.) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
- ประกาศนียบัตรขั้นสูง สาขาศัลยศาสตร์ช่องปาก จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (Higher Grad. Dip. In. Sc.)
- ทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร (เกียรตินิยมอันดับ 1)