โพรงประสาทฟันอักเสบ อาการ สาเหตุ และวิธีรักษา 2026

โพรงประสาทฟันอักเสบ (Pulpitis) คือการอักเสบของเนื้อเยื่ออ่อนกลางฟันซึ่งมีเส้นเลือดและเส้นประสาทอยู่ภายใน มักเกิดจากฟันผุลึก ฟันร้าว อุบัติเหตุ หรือการระคายเคืองซ้ำ อาการมีตั้งแต่เสียวชั่วครู่เมื่อโดนเย็น ไปจนถึงปวดตุบ ปวดเอง และปวดจนตื่นกลางคืน บางคนเรียกภาวะนี้ว่า “เส้นประสาทฟันอักเสบ”

การรักษาขึ้นกับว่าเนื้อเยื่อยังฟื้นตัวได้หรือไม่ ชนิดที่กลับคืนได้อาจรักษาสาเหตุและบูรณะฟัน ส่วนชนิดที่ไม่สามารถกลับคืนได้มักต้องรักษารากฟันหรือถอนฟัน การวินิจฉัยต้องอาศัยประวัติ การทดสอบฟัน และภาพรังสี ไม่ควรตัดสินจากระดับความปวดเพียงอย่างเดียว

อาการของโพรงประสาทฟันอักเสบเป็นอย่างไร

ลักษณะอาการและระยะเวลาที่ปวดหลังสิ่งกระตุ้นหายไปช่วยให้ทันตแพทย์ประเมินเบื้องต้นได้ แต่ไม่มีอาการใดอาการหนึ่งที่ยืนยันการวินิจฉัยได้ด้วยตัวเอง

• เสียวหรือปวดเมื่อโดนเย็น ร้อน หวาน อาจหายเร็วหรือปวดค้างต่อหลังหยุดสิ่งกระตุ้น
• ปวดเองโดยไม่มีสิ่งกระตุ้น อาจปวดเป็นช่วง ปวดตุบ หรือร้าวจนบอกซี่ต้นเหตุได้ยาก
• ปวดตอนกลางคืนหรือนอนราบแล้วปวดมากขึ้น เป็นเหตุให้ควรนัดตรวจเร็ว
• เจ็บเวลาเคาะหรือกัด อาจหมายถึงเนื้อเยื่อรอบปลายรากเริ่มมีส่วนเกี่ยวข้อง
• อาการปวดหายไปทั้งที่ไม่ได้รักษา อาจเกิดเมื่อเนื้อเยื่อในโพรงประสาทตาย ไม่ได้แปลว่าโรคหาย

หากต้องการแยกอาการปวดจากสาเหตุอื่น อ่านคู่มือปวดฟันประกอบได้ แต่ควรตรวจเมื่อปวดค้าง ปวดซ้ำ หรือรบกวนการนอน

โพรงประสาทฟันอักเสบแบบกลับคืนได้และกลับคืนไม่ได้ต่างกันอย่างไร

ศัพท์ “รากฟันอักเสบ” ที่ใช้ทั่วไปอาจหมายถึงหลายภาวะ ทั้งโพรงประสาทฟันอักเสบและเนื้อเยื่อรอบปลายรากอักเสบ ตำแหน่งโรคและการรักษาจึงต้องยืนยันจากผลตรวจ

โพรงประสาทฟันอักเสบเกิดจากอะไร

1. ฟันผุลึก แบคทีเรียและสารจากรอยผุค่อย ๆ ระคายเคืองจนถึงโพรงประสาท อ่านต่อเรื่องฟันผุลึกทะลุโพรงประสาท
2. ฟันร้าวหรือฟันแตก รอยร้าวอาจเปิดทางให้เชื้อและแรงสบกระทบเนื้อเยื่อภายใน
3. อุบัติเหตุกระแทกฟัน เนื้อเยื่ออาจบาดเจ็บแม้มองไม่เห็นรอยแตกชัด
4. การบูรณะเดิมรั่วหรือผุซ้ำ เชื้ออาจเข้าสู่เนื้อฟันใต้รอยอุดหรือครอบฟัน
5. การระคายเคืองซ้ำ เช่น การรักษาหลายครั้งในซี่เดิม การสึกมาก หรือแรงกัดผิดปกติ

ทันตแพทย์วินิจฉัยโพรงประสาทฟันอักเสบอย่างไร

ทันตแพทย์จะถามว่าอาการเริ่มเมื่อไร เกิดเองหรือมีสิ่งกระตุ้น ปวดค้างนานเท่าไร และรบกวนการนอนหรือไม่ จากนั้นตรวจรอยผุ รอยร้าว วัสดุบูรณะ เหงือก และการสบฟัน พร้อมเปรียบเทียบกับฟันซี่ข้างเคียง

• ทดสอบความเย็น ความร้อน หรือไฟฟ้า เพื่อดูการตอบสนองของเนื้อเยื่อในโพรงประสาท
• เคาะ กัด และคลำ เพื่อประเมินเนื้อเยื่อรอบรากและค้นหารอยร้าว
• ภาพรังสี เพื่อดูความลึกของรอยผุ โครงสร้างราก และรอยโรครอบปลายราก

ภาพรังสีอาจยังไม่แสดงความเปลี่ยนแปลงในระยะแรก จึงไม่ควรใช้ภาพเพียงอย่างเดียว หากอาการและผลทดสอบไม่สอดคล้องกัน ทันตแพทย์อาจติดตามหรือส่งต่อทันตแพทย์เฉพาะทางรักษารากฟัน

ดูแลตัวเองอย่างไรระหว่างรอตรวจ

• หลีกเลี่ยงของร้อน เย็น หวาน และการเคี้ยวด้านที่ปวด
• แปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันอย่างอ่อนโยน ไม่ปล่อยเศษอาหารค้าง
• ใช้ยาแก้ปวดตามฉลากและข้อจำกัดสุขภาพของตนเอง หากไม่แน่ใจให้สอบถามเภสัชกรหรือทันตแพทย์
• ไม่วางยาแก้ปวดบนเหงือกหรือในรูฟัน เพราะอาจทำให้เนื้อเยื่อไหม้
• ไม่ซื้อยาปฏิชีวนะกินเอง ยาไม่ทดแทนการกำจัดสาเหตุภายในฟัน

หากปวดรุนแรงระหว่างรอนัด อ่านแนวทางลดปวดฟันฉุกเฉิน และติดต่อคลินิกเพื่อจัดลำดับความเร่งด่วน

โพรงประสาทฟันอักเสบรักษาอย่างไร และราคาเท่าไหร่ 2026

ชนิดที่เนื้อเยื่อยังฟื้นตัวได้

ทันตแพทย์จะกำจัดฟันผุหรือแก้สาเหตุที่ระคายเคือง ปกป้องเนื้อเยื่อ และบูรณะให้ปิดสนิท จากนั้นติดตามอาการและการตอบสนองของฟัน หากรอยผุลึกมาก แผนรักษาจะขึ้นกับเนื้อฟันที่เหลือและสภาพของโพรงประสาท

ชนิดที่ไม่สามารถกลับคืนได้

ทางเลือกหลักคือรักษารากฟันเพื่อกำจัดเนื้อเยื่อที่อักเสบหรือมีเชื้อ ทำความสะอาดและอุดคลองราก แล้วบูรณะฟันให้แข็งแรง หากฟันแตกลงราก เหลือเนื้อฟันไม่พอ หรือพยากรณ์โรคไม่เหมาะ อาจต้องถอนฟัน การตัดสินใจควรเทียบโอกาสเก็บฟัน ค่าใช้จ่าย และการบูรณะหลังรักษา

* ราคาอาจมีการเปลี่ยนแปลง แนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินค่ารักษาจริง ค่าใช้จ่ายอาจไม่รวมค่าบูรณะ อุดฟัน เดือยฟัน หรือครอบฟัน

อาการปวดลดลงไม่ได้แปลว่าโพรงประสาทฟันหาย

การตรวจเร็วช่วยแยกภาวะที่รักษาด้วยการกำจัดสาเหตุและอุดฟันออกจากภาวะที่ต้องรักษารากฟัน หากปล่อยจนเนื้อเยื่อตาย อาการอาจเงียบชั่วคราวก่อนเกิดการอักเสบรอบราก บวม หรือหนอง ควรนัดตรวจเมื่อปวดค้าง ปวดเอง ปวดกลางคืน หรือเจ็บกัด Smile Seasons Dental Clinic เปิดทุกวัน 10.00 - 20.00 น. ทั้ง 10 สาขา โทร 02-114-3274

คำถามที่พบบ่อยเรื่องโพรงประสาทฟันอักเสบ

แหล่งอ้างอิง