ฟันสบเปิด คืออะไร? เช็กสาเหตุและวิธีแก้ฟันไม่สบกัน

ฟันสบเปิด คือภาวะที่ฟันบนและฟันล่างบางตำแหน่งไม่แตะกันเมื่อกัดฟันตามปกติ จึงเห็นช่องว่างที่ฟันหน้าหรือฟันหลัง บางคนเรียกว่า ฟันไม่สบกัน หรือฟันสบกันไม่สนิท ภาวะนี้อาจทำให้กัดอาหารขาดยาก เคี้ยวไม่ถนัด หรือออกเสียงบางคำไม่ชัด วิธีรักษาต้องเลือกตามสาเหตุ อายุ และความรุนแรง ตั้งแต่แก้พฤติกรรมไปจนถึง จัดฟัน หรือผ่าตัดขากรรไกรในบางราย

ฟันสบเปิด คืออะไร เช็กเองแบบไหน

เวลาปิดปากและกัดฟันตามธรรมชาติ ฟันบนควรสัมผัสหรือคร่อมฟันล่างในระดับที่ช่วยให้กัดและบดอาหารได้ ภาวะนี้เกิดขึ้นเมื่อฟันบางกลุ่มไม่สัมผัสคู่สบ จึงเหลือช่องว่างแม้ฟันส่วนอื่นแตะกันแล้ว ทันตแพทย์เรียกว่า Open bite malocclusion ซึ่งเป็นความผิดปกติของการสบฟันรูปแบบหนึ่ง

การสบเปิดด้านหน้า พบเมื่อฟันกรามกัดกันแล้ว แต่ฟันหน้าบนและล่างยังมีช่องว่าง คนไข้มักสังเกตจากการกัดเส้นก๋วยเตี๋ยวหรืออาหารแผ่นบางไม่ขาด ต้องใช้ฟันข้างช่วยฉีก ส่วน การสบเปิดด้านหลัง พบเมื่อฟันหน้าสัมผัสกัน แต่ฟันกรามหรือฟันกรามน้อยบางตำแหน่งไม่แตะคู่สบ อาการจึงสังเกตด้วยกระจกได้ยากกว่า

การเช็กเบื้องต้นทำได้โดยกัดฟันในท่าสบาย ไม่เกร็งกราม แล้วมองว่ามีช่องว่างที่ฟันหน้าหรือไม่ จากนั้นลองสังเกตว่าฟันหลังสัมผัสอาหารทั้งสองข้างใกล้เคียงกันหรือเปล่า วิธีนี้ช่วยให้เห็นสัญญาณ แต่ยังใช้วินิจฉัยไม่ได้ เพราะช่องว่างเล็กน้อยอาจไม่กระทบการใช้งาน ขณะที่บางคนมีอาการปวดหรือเคี้ยวลำบากแม้รูปฟันดูใกล้เคียงปกติ

ฟันสบเปิดเกิดจากอะไร

สาเหตุมักประกอบด้วยตำแหน่งฟัน รูปแบบการเจริญของขากรรไกร และแรงที่เกิดซ้ำจากลิ้น ริมฝีปาก หรือพฤติกรรมในช่องปาก บางรายมีมากกว่าหนึ่งปัจจัย การแยกสาเหตุให้ชัดจึงสำคัญต่อทั้งวิธีรักษาและความคงตัวหลังรักษา

พฤติกรรมดูดนิ้วหรือใช้จุกนมนาน

แรงดูดและวัตถุที่คั่นระหว่างฟันหน้าเป็นเวลานานสามารถรบกวนการขึ้นของฟันและการพัฒนาของแนวฟัน เด็กที่หยุดพฤติกรรมได้เร็วอาจมีการเปลี่ยนแปลงไปในทางดีขึ้นตามการเจริญเติบโต แต่ควรให้ทันตแพทย์ประเมินหากยังเห็นช่องชัดหลังฟันแท้เริ่มขึ้น

ลิ้นดุนฟันและรูปแบบการกลืน

ลิ้นที่ยื่นเข้าไปในช่องว่างระหว่างฟันหน้าขณะพักหรือกลืนจะออกแรงซ้ำต่อแนวฟัน การขยับฟันโดยไม่แก้รูปแบบการทำงานของลิ้นอาจทำให้ผลการรักษาคงอยู่ได้ยาก ในบางกรณีทันตแพทย์จึงวางแผนร่วมกับการฝึกกล้ามเนื้อช่องปากหรือผู้ดูแลด้านการพูดและการกลืน

ตำแหน่งฟันและโครงกระดูกขากรรไกร

ฟันบางซี่อาจขึ้นไม่ถึงคู่สบ หรือฟันหลังยื่นสูงจนทำให้ขากรรไกรหมุนและเกิดช่องด้านหน้า อีกกลุ่มหนึ่งมีรูปแบบการเจริญในแนวดิ่งของขากรรไกรและใบหน้าที่ทำให้ฟันบนกับฟันล่างห่างกัน สาเหตุจากตำแหน่งฟันกับสาเหตุจากโครงกระดูกต้องใช้แผนรักษาต่างกัน

การหายใจทางปากและการบาดเจ็บ

ผู้ที่หายใจทางปากเรื้อรังอาจวางลิ้นและริมฝีปากในท่าที่ต่างจากปกติ จึงควรค้นหาสาเหตุของการหายใจร่วมด้วย ส่วนการบาดเจ็บที่ฟันหรือขากรรไกรอาจเปลี่ยนตำแหน่งฟันและแนวสบแบบฉับพลัน หากฟันสบเปลี่ยนหลังอุบัติเหตุ ควรพบทันตแพทย์โดยเร็ว

ฟันไม่สบกันส่งผลอย่างไร ต้องรักษาไหม

ผลกระทบขึ้นอยู่กับตำแหน่งและขนาดของช่องว่าง ไม่ใช่ทุกคนที่ฟันไม่สบกันเล็กน้อยจะมีปัญหา แต่ผู้ที่เริ่มใช้งานลำบากควรตรวจเพื่อหาสาเหตุ แบบด้านหน้ามักทำให้กัดอาหารขาดยาก ส่วนแบบด้านหลังอาจลดพื้นที่บดอาหารและทำให้เคี้ยวด้านหนึ่งมากกว่าอีกด้าน

ช่องว่างด้านหน้ายังเปลี่ยนทางผ่านของลมและตำแหน่งลิ้นขณะพูด จึงสัมพันธ์กับการออกเสียงบางเสียงไม่ชัดในบางราย เมื่อฟันเพียงบางซี่รับแรงกัด แรงอาจกระจุกอยู่ที่ฟันกลุ่มนั้นมากขึ้นจนรู้สึกล้าหรือไม่สบายเวลาเคี้ยว อย่างไรก็ตาม อาการปวดขากรรไกรมีหลายสาเหตุและไม่ควรวินิจฉัยว่าเกิดจากการสบฟันเพียงอย่างเดียว

ควรนัดตรวจเมื่อกัดอาหารลำบาก พูดไม่ชัดขึ้น ฟันแตะกันเพียงไม่กี่ซี่ มีอาการปวดเวลาเคี้ยว การสบฟันเปลี่ยนหลังอุบัติเหตุ หรือช่องว่างกว้างขึ้น เด็กที่ยังดูดนิ้ว ลิ้นดุนฟัน หรือหายใจทางปากต่อเนื่องก็ควรรับการประเมิน เพราะทันตแพทย์สามารถดูทั้งพัฒนาการของฟันและขากรรไกร ไม่ได้ตัดสินจากรอยยิ้มเพียงอย่างเดียว

ฟันสบเปิดรักษาอย่างไร

ทันตแพทย์จะตรวจตำแหน่งที่ฟันสัมผัสกัน รูปหน้า การทำงานของลิ้น และพฤติกรรมที่เกี่ยวข้อง พร้อมใช้ภาพถ่าย แบบจำลองฟัน หรือภาพรังสีตามข้อบ่งชี้ เป้าหมายคือแยกว่าแรงจากพฤติกรรม ตำแหน่งฟัน หรือโครงกระดูกเป็นปัจจัยหลัก ก่อนเลือกวิธีที่เหมาะกับช่วงวัย

ปรับพฤติกรรมและฝึกการทำงานของลิ้น

ในเด็ก การหยุดดูดนิ้วหรือจุกนมเป็นส่วนสำคัญ หากมีลิ้นดุนฟันหรือรูปแบบการกลืนที่ไม่เหมาะสม ทันตแพทย์อาจแนะนำเครื่องมือช่วยเตือนหรือการฝึกกล้ามเนื้อช่องปาก การแก้แรงที่ผลักฟันซ้ำช่วยให้แผนจัดฟันมีความคงตัวมากขึ้น

จัดฟันแบบติดแน่นหรือจัดฟันใส

กรณีที่มีสาเหตุหลักจากตำแหน่งฟันอาจรักษาด้วยเครื่องมือจัดฟันแบบติดแน่นหรือจัดฟันใส ทันตแพทย์จะวางแรงเพื่อขยับฟันหน้าหรือควบคุมความสูงของฟันหลังตามรูปแบบการสบฟัน จัดฟันใส Invisalign อาจเหมาะกับบางเคส แต่ต้องใส่เครื่องมือตามเวลาที่กำหนดและอาจต้องใช้ปุ่มยึดหรือยางดึงร่วมด้วย

ใช้หมุดจัดฟันเพื่อควบคุมทิศทางแรง

บางแผนต้องใช้ หมุดจัดฟัน เป็นหลักยึดชั่วคราว ช่วยส่งแรงไปยังฟันเป้าหมายโดยลดผลต่อฟันซี่อื่น วิธีนี้ไม่ได้จำเป็นสำหรับทุกคน ทันตแพทย์จะพิจารณาจากตำแหน่งรากฟัน ความหนาของกระดูก และทิศทางการเคลื่อนฟันที่ต้องการ

จัดฟันร่วมกับผ่าตัดขากรรไกร

ผู้ใหญ่ที่มีความผิดปกติของโครงกระดูกขากรรไกรชัดเจนอาจแก้ความสัมพันธ์ของขากรรไกรด้วยการจัดฟันอย่างเดียวได้ไม่เพียงพอ กรณีนี้ต้องประเมินร่วมกันระหว่างทันตแพทย์จัดฟันและศัลยแพทย์ช่องปากและแม็กซิลโลเฟเชียล การผ่าตัดไม่ใช่ทางเลือกแรกสำหรับทุกคน และจะพิจารณาหลังวิเคราะห์ประโยชน์ ความเสี่ยง และความพร้อมของคนไข้แล้ว

คงผลหลังรักษาและลดการกลับมาเป็นซ้ำ

หลังฟันสบกันดีขึ้น คนไข้ต้องใส่ รีเทนเนอร์ ตามแผนและมาติดตามผล การแก้ลิ้นดุนฟัน การหายใจทางปาก หรือพฤติกรรมเดิมยังมีความสำคัญ เพราะแรงที่เกิดซ้ำสามารถดันฟันออกจากตำแหน่งใหม่ได้ หากรีเทนเนอร์แน่นผิดปกติหรือฟันเริ่มแยก ควรติดต่อคลินิกแทนการฝืนใส่

จัดฟันแก้ฟันสบเปิด ราคาเท่าไหร่

ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับวิธีจัดฟัน ความซับซ้อน และอุปกรณ์เสริม Smile Seasons Dental Clinic คิดค่าจัดฟันโลหะ 40,000 - 45,000 บาท/เคส ส่วนจัดฟันใส Invisalign มีหลายแพ็กเกจเริ่มต้น 70,000 บาท/เคส ทันตแพทย์ต้องตรวจว่ารูปแบบใดควบคุมการสบฟันของคุณได้เหมาะสมก่อนประเมินยอดจริง

* ราคาอาจมีการเปลี่ยนแปลง แนะนำให้ปรึกษาทันตแพทย์เพื่อประเมินค่ารักษาจริง ราคาจัดฟันเคสผ่าตัดเป็นค่าจัดฟัน ไม่รวมค่าผ่าตัดและค่าโรงพยาบาล เว้นแต่ใบเสนอราคาระบุไว้

อ่านรายละเอียดรายการเตรียมตัวและ ค่าใช้จ่ายจัดฟัน เพิ่มเติมได้ก่อนนัดประเมิน

เลือกวิธีแก้การสบฟันจากสาเหตุจริง

การตรวจตำแหน่งฟัน การทำงานของลิ้น และโครงกระดูกช่วยแยกได้ว่าควรเริ่มจากการปรับพฤติกรรม จัดฟัน หรือประเมินการผ่าตัด Smile Seasons Dental Clinic เปิดให้บริการทุกวัน 10.00 - 20.00 น. ทั้ง 10 สาขา โทร 02-114-3274 หรือทัก LINE @smileseasons.dc เพื่อนัดตรวจและวางแผนตามการสบฟันของแต่ละคนได้

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการสบฟัน

แหล่งอ้างอิง